Cykliczność i parametry zmienne w czasie

Czym jest cykliczność?

Rzeczywiste procesy nie przebiegają tak samo o każdej porze. W godzinach pracy obsługa klienta odbiera więcej połączeń. W zakładach produkcyjnych obowiązują różne zmiany i różna obsada. W handlu występują sezonowe wzrosty popytu.

Cykliczność pozwala określić, kiedy obowiązują poszczególne reguły symulacji. Zamiast jednej wartości dla całego okresu można ustawić różne parametry dla różnych przedziałów czasu:

• Dni robocze i weekendy
• Zmiana poranna i wieczorna
• Sezon szczytowy i poza sezonem
• Godziny pracy i czas poza nimi

Dzięki temu symulacja lepiej odzwierciedla przebieg procesu w różnych porach.

Dlaczego cykliczność ma znaczenie

Rozważmy prosty przykład: napływ klientów.

Bez cykliczności:

• 10 klientów na godzinę przez całą dobę

Z cyklicznością:

• 25 klientów na godzinę w dni robocze, 9:00–18:00
• 15 klientów na godzinę w dni robocze, 18:00–21:00
• 5 klientów na godzinę w weekendy
• 2 klientów na godzinę w nocy

Drugi model lepiej odzwierciedla rzeczywisty popyt, który wpływa na kolejki, wykorzystanie zasobów i przepustowość.

Dostępne typy cykliczności

ProcessMind obsługuje dziewięć typów cykliczności. Każdy określa, kiedy obowiązuje dana reguła:

Typ	Parametry	Opis
Zawsze	(brak)	Reguła obowiązuje przez cały czas, bez zmian
Domyślnie	(brak)	Reguła zastępcza, gdy nie pasuje żadna inna reguła czasowa
Okres stały	startDateTime, endDateTime	Jednorazowy okres, bez powtarzania
Codziennie	startTime, endTime	Te same godziny każdego dnia
W każdy dzień roboczy	startTime, endTime	Tylko od poniedziałku do piątku
W każdy dzień weekendu	startTime, endTime	Tylko w soboty i niedziele
Co tydzień	startDay, startTime, endDay, endTime	Powtarza się co tydzień, może obejmować kilka dni
Co miesiąc	startDayOfMonth, startTime, endDayOfMonth, endTime	Powtarzający się co miesiąc wzorzec
Co roku	startMonth, startDayOfMonth, startTime, endMonth, endDayOfMonth, endTime	Wzorzec roczny lub sezonowy

Szczegółowy opis typów cykliczności

Zawsze

Najprostsza opcja: reguła obowiązuje przez cały czas i nie zmienia się.

Użyj, gdy: parametr rzeczywiście nie zależy od czasu lub tworzona jest prosta symulacja bazowa.

Domyślnie

Reguła zastępcza, stosowana, gdy żadna inna reguła czasowa nie pasuje do bieżącego czasu symulacji.

Użyj, gdy: mają obowiązywać wyjątki w określonych porach, a w pozostałych przypadkach ma być stosowana wartość domyślna.

Codziennie

Reguła obowiązuje w określonych godzinach każdego dnia tygodnia.

Parametry:

• startTime: godzina rozpoczęcia obowiązywania reguły (np. 09:00)
• endTime: godzina zakończenia obowiązywania reguły (np. 17:00)

Przykład: Standardowe godziny pracy 09:00–17:00 obowiązują codziennie, także w weekendy.

W każdy dzień roboczy

Reguła obowiązuje w określonych godzinach wyłącznie od poniedziałku do piątku.

Parametry:

• startTime: godzina rozpoczęcia obowiązywania reguły
• endTime: godzina zakończenia obowiązywania reguły

Przykład: Obsługa klienta działa w dni robocze w godzinach 08:00–18:00, a w weekendy obowiązują inne reguły.

W każdy dzień weekendu

Reguła obowiązuje w określonych godzinach wyłącznie w soboty i niedziele.

Parametry:

• startTime: godzina rozpoczęcia obowiązywania reguły
• endTime: godzina zakończenia obowiązywania reguły

Przykład: W weekendy obsługa jest dostępna w krótszych godzinach, od 10:00 do 16:00.

Co tydzień

Reguła obowiązuje w przedziale czasu, który może obejmować kilka dni w tygodniu. Przydaje się w przypadku wzorców, które nie mieszczą się w granicach jednego dnia.

Parametry:

• startDay: dzień rozpoczęcia obowiązywania reguły (poniedziałek, wtorek itd.)
• startTime: godzina w dniu rozpoczęcia
• endDay: dzień zakończenia obowiązywania reguły
• endTime: godzina w dniu zakończenia

Przykład: Okres wzmożonego ruchu trwa od środy od 14:00 do piątku do 12:00.

Co miesiąc

Reguła obowiązuje w określone dni każdego miesiąca.

Parametry:

• startDayOfMonth: dzień miesiąca, w którym zaczyna obowiązywać reguła (1–31)
• startTime: godzina w dniu rozpoczęcia
• endDayOfMonth: dzień miesiąca, w którym kończy obowiązywać reguła
• endTime: godzina w dniu zakończenia

Przykład: Wzmożone przetwarzanie na koniec miesiąca trwa od 25. dnia miesiąca od 08:00 do ostatniego dnia miesiąca do 23:59.

Co roku

Reguła obowiązuje w określonych terminach każdego roku.

Parametry:

• startMonth: miesiąc rozpoczęcia obowiązywania reguły
• startDayOfMonth: dzień w miesiącu rozpoczęcia
• startTime: godzina w dniu rozpoczęcia
• endMonth: miesiąc zakończenia obowiązywania reguły
• endDayOfMonth: dzień w miesiącu zakończenia
• endTime: godzina w dniu zakończenia

Przykład: Szczyt sprzedaży świątecznej trwa od 15 listopada od 00:00 do 31 grudnia do 23:59.

Okres stały

Reguła obowiązuje w określonym przedziale dat i godzin, który się nie powtarza. Użyj tej opcji w przypadku jednorazowych zdarzeń.

Parametry:

• startDateTime: dokładna data i godzina rozpoczęcia
• endDateTime: dokładna data i godzina zakończenia

Przykład: Tydzień premiery produktu, od 15 do 22 marca 2025 r., z zastosowaniem specjalnych reguł obsługi.

Łączenie wielu reguł

Cykliczność pozwala łączyć wiele reguł. Można ustawić różne parametry dla różnych przedziałów czasu, a symulacja dobiera właściwą regułę dla każdej chwili.

Przykład: czas przetwarzania na różnych zmianach

Rozważmy proces produkcyjny, w którym czas przetwarzania zależy od zmiany:

Nazwa reguły	Cykliczność	Rozkład czasu przetwarzania
Zmiana dzienna	W każdy dzień roboczy, 08:00–16:00	Normal(30 min, 5 min)
Zmiana wieczorna	W każdy dzień roboczy, 16:00–00:00	Normal(45 min, 10 min)
Zespół weekendowy	W każdy dzień weekendu, 10:00–18:00	Normal(60 min, 15 min)
Nocą/domyślnie	Domyślnie	Normal(90 min, 20 min)

Zmiana dzienna działa najszybciej, bo obsada jest pełna, a pracownicy wypoczęci. Wieczorem praca przebiega wolniej z powodu mniejszego nadzoru. W weekendy tempo jest najniższe, bo pracuje minimalna obsada. Reguła domyślna obejmuje godziny nocne.

Priorytet reguł

Gdy pasować może kilka reguł:

1. Reguły są sprawdzane w kolejności ich zdefiniowania w konfiguracji
2. Stosowana jest pierwsza pasująca reguła, czyli ta najwyżej na liście
3. Reguły domyślne są stosowane tylko wtedy, gdy nie pasuje żadna inna reguła

Wskazówka: Umieszczaj bardziej szczegółowe reguły nad ogólnymi. Jeśli dni robocze mają przebiegać inaczej niż weekendy, ustaw regułę „W każdy dzień roboczy” przed regułą „Codziennie”.

Gdzie stosować cykliczność

Cykliczność można stosować do wielu parametrów symulacji:

Parametr	Zastosowanie cykliczności
Napływ case	Większy napływ w godzinach pracy, mniejszy w nocy
Czasy przetwarzania	Szybsze przetwarzanie przy pełnej obsadzie, wolniejsze przy ograniczonych godzinach pracy
Dostępność zasobów	Większa obsada w godzinach szczytu, minimalna w nocy
Prawdopodobieństwo pominięcia	Inne reguły kierowania w weekendy lub święta
Prawdopodobieństwa bramek	Inne wzorce podejmowania decyzji zależnie od pory dnia

Przykład: centrum obsługi klienta

Poniższy przykład pokazuje, jak cykliczność wpływa na kilka parametrów symulacji centrum obsługi klienta:

Konfiguracja częstości napływu

Cykliczność	Częstość napływu
W każdy dzień roboczy, 09:00–18:00	Poisson(50 na godzinę)
W każdy dzień roboczy, 18:00–22:00	Poisson(20 na godzinę)
W każdy dzień weekendu, 10:00–16:00	Poisson(15 na godzinę)
Domyślnie	Poisson(5 na godzinę)

Duży napływ w godzinach pracy, umiarkowany wieczorem, niewielki w weekendy i w nocy.

Konfiguracja czasu przetwarzania

Cykliczność	Rozkład
W każdy dzień roboczy, 09:00–17:00	Triangular(10, 20, 45 min)
W każdy dzień weekendu	Triangular(20, 40, 90 min)
Domyślnie	Triangular(30, 60, 120 min)

Przetwarzanie przebiega najszybciej przy pełnej obsadzie, a wolniej w weekendy i poza godzinami pracy.

Konfiguracja dostępności personelu

Cykliczność	Dostępni konsultanci
W każdy dzień roboczy, 09:00–18:00	10 konsultantów
W każdy dzień roboczy, 18:00–22:00	4 konsultantów
W każdy dzień weekendu, 10:00–16:00	3 konsultantów
Domyślnie	1 konsultant

Pełna obsada w godzinach pracy, mniejsza dostępność poza nimi.

Jak współdziałają parametry

We wtorek o 10:00:

• Napływ wynosi 50 case na godzinę
• Czas przetwarzania określa szybki rozkład trójkątny
• Dostępnych jest 10 konsultantów

We wtorek o 20:00:

• Napływ spada do 20 case na godzinę
• Czas przetwarzania określa wolniejszy rozkład domyślny
• Dostępnych jest tylko 4 konsultantów

W sobotę o 14:00:

• Napływ wynosi 15 case na godzinę
• Czas przetwarzania określa rozkład weekendowy
• Dostępnych jest 3 konsultantów

Dobre praktyki

1. Zacznij od reguły domyślnej

Najpierw zawsze zdefiniuj regułę domyślną. Obejmie ona wszystkie przedziały czasu, których nie uwzględniają pozostałe reguły.

2. Przechodź od reguł ogólnych do szczegółowych

Zacznij od ogólnych wzorców, na przykład podziału na dni robocze i weekendy. W razie potrzeby dodaj bardziej szczegółowe reguły, na przykład dla poszczególnych zmian.

3. Na początku nie komplikuj konfiguracji

Zacznij od prostego podziału na dni robocze i weekendy, a dopiero później dodaj szczegóły dotyczące godzin lub sezonów. W razie potrzeby można rozbudować konfigurację.

4. Opieraj wzorce na danych

Jeśli to możliwe, przeanalizuj dane historyczne, aby poznać rzeczywiste wzorce. Sprawdź częstość napływu, czasy przetwarzania i obsadę w poszczególnych godzinach i dniach tygodnia.

5. Sprawdź sytuacje graniczne

Sprawdź, czy reguły prawidłowo obsługują momenty zmiany:

• Co dzieje się dokładnie o 17:00, gdy zmienia się zmiana?
• Czy północ jest obsługiwana prawidłowo?
• Czy reguły na koniec miesiąca działają w miesiącach o różnej długości?

6. Opisz reguły

Złożone konfiguracje cykliczności mogą być trudne do zrozumienia po pewnym czasie. Opisz, dlaczego każda reguła została dodana i jaki wzorzec biznesowy odzwierciedla.

Następne kroki

Zasoby

Użyj cykliczności do modelowania zmiennej w czasie dostępności zasobów.