Etkinlikler
Etkinlikler nedir?
BPMN 2.0’da Aktivite, bir iş sürecinde gerçekleştirilen bir işi veya bir dizi işi gösterir. Etkinlikler, süreç modelinin yapı taşlarıdır ve sürecin ilerlemesi için gereken belirli işlemleri tanımlar. BPMN diyagramında köşeleri yuvarlatılmış dikdörtgenlerle gösterilir.
Etkinlik türleri
-
Task:
- Yapılması gereken temel bir işi gösteren, tek ve bölünemez bir etkinliktir.
- Örnek: “Fatura gönder” veya “Talebi onayla.”
-
Alt süreç:
- Birden fazla Task veya süreci içinde barındıran bileşik bir etkinliktir.
- Genişletilerek içindeki tüm Task’lar gösterilebilir veya tek bir etkinlik olarak görüntülenmesi için daraltılabilir.
- Örnek: İşe alım süreci, daha geniş kapsamlı çalışan işe alıştırma sürecinin içinde bir alt süreç olabilir.
-
Call Activity:
- Başka bir süreç tarafından çağrılan (başlatılan), yeniden kullanılabilir bir süreç veya alt süreçtir.
- Örnek: Birden fazla iş akışında kullanılan ortak bir “Müşteri doğrulama” süreci.
Özel Task türleri
Task’lar; sürece katılan kişilere ve süreç boyunca kullanılan, tüketilen veya oluşturulan nesnelere göre sınıflandırılabilir.
Generic Task
Generic Task’lar, süreç modeliniz için başlangıç noktasıdır. Hızla ekleyebilir, ardından ihtiyaçlarınıza göre belirli alt türlerle ayrıntılandırabilirsiniz.
Manual Task
Manual Task’lar kişiler tarafından gerçekleştirilir ve süreç motoruyla doğrudan etkileşime girmez. Belgeleri klasörlere yerleştirme, telefonla fatura uyuşmazlıklarını çözme ve hizmet masasındaki müşterilerle yüz yüze ilgilenme bu tür işlere örnektir.
User Task
User Task’lar kişiler tarafından gerçekleştirilir ve süreç motoru tarafından belirli kişilere atanır. Motor, Task’ları doğrudan her kullanıcının Task kuyruğuna ekler. İş tamamlandığında, genellikle veri girişi veya bir düğmeye tıklama yoluyla onay ister. User Task’lar, Human Workflow Management sistemlerinin temel öğelerindendir.
Fatura inceleme, izin talebini onaylama ve destek talebiyle ilgilenme yaygın örneklerdir.
Receive Task
Receive Task’lar, bir mesajın alınmasını süreç akışında ayrı bir Task olarak gösterir. Bu Task türü, BPMN 2.0’da içi boş zarf simgesiyle gösterilen mesaj yakalama olayına alternatif olarak kullanılır.
Receive Task (başlatan)
Bir Receive Task süreci başlatacak şekilde tanımlandığında ve mesaj başlangıç olayının alternatifi olarak kullanıldığında, bu durum sol üst köşedeki küçük bir olay simgesiyle gösterilir.
Send Task
Send Task’lar, süreç motorunun yürüttüğü teknik Task’lardır. Genellikle mesaj kuyrukları üzerinden web hizmetlerini eşzamansız olarak çağırmak için kullanılır.
Script Task
Script Task’lar doğrudan süreç motorunda çalıştırılır ve motorun yorumlayabildiği bir dilde yazılmalıdır.
Service Task
Service Task’lar, yazılım uygulamalarının gerçekleştirdiği ve süreç iş akışının parçası olarak otomatik yürütülen işlemleri ifade eder. BPMN’de bu işlevlerin genellikle web hizmetleri aracılığıyla sunulduğu varsayılır, ancak farklı uygulamalar da mümkündür. Bu Task’lar, hizmet odaklı entegrasyonun temelini oluşturur ve Hizmet Odaklı Mimari (SOA) ilkeleriyle yakından ilişkilidir.
Business Rule Task
BPMN 2.0, iş kurallarını süreç içinde uygulamak üzere tasarlanan Business Rule Task türünü sunar.
Temel özellikler
- Sequence Flow’lar: Etkinlikler, Task’ların hangi sırayla yürütüleceğini belirleyen oklarla (Sequence Flow’larla) birbirine bağlanır.
- Döngü ve çoklu örnek: Bazı etkinlikler tekrarlanabilir (döngü) veya aynı anda birden fazla katılımcı tarafından gerçekleştirilebilir (çoklu örnek).
Örnek
- “Başvuruyu incele” etkinliği, bir yöneticinin başvuruyu değerlendirdiği bir User Task’ı ifade edebilir. Bu Task, “Başvuru işleme” adlı daha büyük bir alt sürecin parçası olabilir.
BPMN modelinde etkinlikler, süreçteki belirli adımları ve istenen sonuca ulaşmak için işlerin nasıl yapıldığını tanımlar. Basit Task’lardan birden fazla etkinlik ve akış koşulu içeren karmaşık alt süreçlere kadar farklı biçimlerde olabilirler.
Sırada
Diğer etkinlik türleri arasında daraltılmış alt süreçler, çoklu örnek Task’lar ve ad hoc alt Task’lar bulunur.