Wat is een digital twin? De complete gids voor digital twin-technologie

Wat is een digital twin?

Een digital twin is een digitaal model dat een fysiek object, systeem of proces nabootst in een virtuele omgeving. Het is veel meer dan een simpel diagram of een momentopname: het is een datagestuurde kopie die meegroeit met de werkelijkheid. Door gegevens uit de echte wereld te koppelen aan een virtueel model, kunnen organisaties prestaties monitoren, simulaties draaien en uitkomsten voorspellen voordat ze in het echt wijzigingen doorvoeren.

Het concept begon in de lucht- en ruimtevaart, maar is inmiddels veel breder uitgerold. Tegenwoordig wordt digital twin-technologie ingezet in de productie, de zorg, stadsplanning, energie en business process management. Of je nu een straalmotor modelleert of een order-to-cash-workflow, het idee blijft hetzelfde: maak een digitale kopie, voed het met echte data en gebruik het om betere beslissingen te nemen.

Digital twin-oplossingen worden inmiddels breed omarmd: een onderzoek van Strategic Market Research uit 2023 wees uit dat ongeveer 75% van de bedrijven digital twins op de een of andere manier gebruikt. De verwachting is dat de markt voor digital twins zal groeien van 24,5 miljard dollar in 2025 naar ruim 259 miljard dollar in 2032.

Een korte geschiedenis van digital twin-technologie

De technologie achter digital twins gaat terug naar de jaren 60, toen NASA fysieke replica’s van ruimtevaartuigen bouwde om omstandigheden te simuleren voor missies. Tijdens de Apollo 13-crisis in 1970 gebruikte NASA simulators op de grond om het beschadigde vaartuig na te bootsen en reddingsscenario’s te evalueren.

In 2002 formaliseerde Dr. Michael Grieves van de Universiteit van Michigan het concept door een fysiek product te koppelen aan een virtuele tegenhanger via continue data-uitwisseling. Hij noemde dit een framework voor “product lifecycle management”. De term “digital twin” zelf werd in 2010 bedacht door NASA-ingenieur John Vickers.

Sindsdien is digital twin-modellering verschoven van het spiegelen van fysieke hardware naar het nabootsen van complete systemen en processen, ondersteund door IoT-sensoren, cloud computing, AI en simulatiemotoren.

Hoe werkt een digital twin?

Een digital twin werkt door een continue verbinding te maken tussen een fysieke entiteit en de virtuele replica:

1. Dataverzameling: Verzamel gegevens van het echte object of proces. Dit kan komen van IoT-sensoren op machines, event logs uit IT-systemen of operationele data uit ERP-, CRM- en workflow-platformen.
2. Virtuele modellering: Bouw een virtueel model met deze data. Het model legt de structuur, het gedrag en de regels van de fysieke tegenhanger vast. Voor een productielijn betekent dit het modelleren van machinevolgordes en doorvoer. Voor een bedrijfsproces betekent dit het in kaart brengen van activiteiten, beslispunten, bronnen en timing.
3. Synchronisatie: De digital twin blijft verbonden met de bron via continue of periodieke data-updates. Zo weerspiegelt het virtuele model altijd de huidige situatie en geen statische momentopname.
4. Simulatie en analyse: Met een actueel virtueel model kunnen teams simulaties draaien: wat gebeurt er als we iemand toevoegen? Een stap verwijderen? Van leverancier wisselen? Deze “what-if”-scenario’s draaien in de virtuele omgeving zonder de echte bedrijfsvoering te verstoren.
5. Feedback en actie: Inzichten uit de digital twin vloeien terug naar de praktijk. Teams gebruiken simulatieresultaten om te beslissen wat ze gaan aanpassen, voeren verbeteringen door en herhalen de cyclus.

Typen digital twins

Digital twins variëren in reikwijdte en detailniveau:

• Component-twins (ook wel part-twins genoemd) bootsen individuele onderdelen na. Bijvoorbeeld een digital twin van een specifieke klep in een pijpleiding of een enkele stap in een workflow.
• Asset-twins modelleren volledige functionele eenheden die uit meerdere componenten bestaan: een pompsysteem of de workflow van een afdeling (stappen, overdrachten, beslispunten). Ze laten zien hoe componenten samenwerken.
• Systeem-twins leggen vast hoe meerdere assets in een groter geheel passen. Een productielijn, een logistiek netwerk of een bedrijfsproces over meerdere afdelingen zijn hier voorbeelden van.
• Proces-twins bieden het breedste overzicht. Ze modelleren hoe complete systemen samenwerken in een fabriek, supply chain of de hele onderneming. Een proces-twin van je order-to-cash-cyclus legt elke stap vast, van orderontvangst tot betaling, over alle betrokken systemen en teams heen.

Voor het verbeteren van bedrijfsprocessen is de proces-twin het meest relevant. Dit is waar process mining , procesmodellering  en processimulatie  samenkomen om een krachtige kopie van je bedrijfsvoering te creëren.

Digital twin-technologie in bedrijfsprocessen

Digital twins worden vaak geassocieerd met fysieke middelen zoals turbines, gebouwen of voertuigen, maar de meest waardevolle toepassingen vind je vaak in bedrijfsprocessen. Elke organisatie draait op processen: orderbeheer, inkoop, klantenservice, facturatie, werving en meer. Deze processen genereren enorme hoeveelheden digitale data, en dat is precies wat een digital twin nodig heeft.

Een digital twin van een bedrijfsproces is een virtueel model van hoe het werk echt door je organisatie stroomt. Het legt de werkelijke volgorde van activiteiten vast, de tijd die elke stap kost, de betrokken bronnen en de variaties die optreden. In tegenstelling tot een statisch procesdiagram dat in een workshop is getekend, wordt een proces-twin opgebouwd uit actuele data en kan deze continu worden bijgewerkt.

Waarom digital twins van bedrijfsprocessen essentieel zijn

• Transparantie: Zie hoe je processen echt lopen, niet hoe je denkt dat ze lopen. Digital twinning brengt inefficiënties en omwegen aan het licht.
• Voorspelbaarheid: Simuleer wijzigingen voordat je ze doorvoert. Wat als je een stap automatiseert? Of een teamlid toevoegt? De twin laat je deze scenario’s veilig testen.
• Continue verbetering: Terwijl actuele data de twin instroomt, kun je het effect van je wijzigingen direct volgen.
• Risicovermindering: Test procesaanpassingen in een virtuele omgeving voordat je ze organisatiebreed uitrolt.

Hoe bouw je een digital twin van je bedrijfsproces?

Het maken van een digital twin van een bedrijfsproces vereist geen sensoren of IoT-apparaten. Je hebt alleen data, een model en een simulatiemotor nodig.

1. Leg het huidige proces vast met process mining. De basis van elke digital twin is begrijpen hoe het werk nu echt verloopt. Process mining  haalt event log-data uit je IT-systemen (ERP, CRM, helpdesk, workflow-tools) en reconstrueert de echte processtromen. In plaats van te vertrouwen op interviews of aannames, ontdek je de werkelijke paden, variaties en timing rechtstreeks vanuit de data. Dit is je “as-is” digital twin. Met ProcessMind  upload je je event data en zie je direct een visuele kaart van je proces, inclusief knelpunten, herstelwerk en prestatie-indicatoren.
2. Modelleer het proces met BPMN. Zodra je het huidige proces begrijpt, kun je het verfijnen en formaliseren met procesmodellering . BPMN (Business Process Model and Notation) is de standaard voor het maken van duidelijke, gestructureerde procesdiagrammen. Definieer de gewenste stroom, inclusief activiteiten, gateways, beslispunten en de inzet van mensen. Gecombineerd met de data uit process mining krijg je een volledige digital twin: het werkelijke proces verrijkt met bedrijfsregels en structuur. ProcessMind combineert mining en modellering in één interface. Lees meer in onze gids over de kracht van de combinatie tussen procesmodellering en process mining .
3. Simuleer en draai what-if-scenario’s. Een digital twin van een proces wordt pas echt waardevol als je deze koppelt aan een processimulatie -motor. Wil je weten wat er gebeurt als je extra mensen inzet bij een knelpunt, een handmatige goedkeuring automatiseert of het ordervolume met 30% verhoogt? Processimulatie beantwoordt deze vragen door duizenden virtuele procesgevallen door je model te laten lopen, gebruikmakend van echte tijdsverdelingen en capaciteiten. Je krijgt kwantitatieve voorspellingen over doorlooptijd, output en kosten voordat je in het echt iets verandert.

Digital twin-oplossingen: de belangrijkste functies om op te letten

Als je digital twin-oplossingen voor bedrijfsprocessen vergelijkt, let dan op deze mogelijkheden:

Met ProcessMind krijg je dit allemaal in één cloudgebaseerde werkomgeving. Bekijk onze mogelijkheden  en prijzen .

Praktijkvoorbeelden van digital twins

Digital twin-technologie wordt in veel verschillende sectoren gebruikt. Hier zijn enkele opvallende toepassingen:

Productie

Fabrikanten gebruiken digital twins om productielijnen te simuleren, lay-outs te optimaliseren, defecten te voorspellen en verspilling tegen te gaan. Een twin van een fabriekshal kan de impact van nieuwe machines of andere ploegendiensten testen voordat er fysiek iets wordt aangepast.

Supply chain en logistiek

Digital twins van de supply chain modelleren de goederenstroom van inkoop en productie tot opslag en distributie. Ze helpen organisaties om verstoringen voor te zijn, voorraden te optimaliseren en alternatieve routes te evalueren.

Gezondheidszorg

Ziekenhuizen zetten digital twins in om patiëntenstromen, personeelsplanning en de inzet van middelen te optimaliseren. In klinische settings helpen patiëntspecifieke twins bij het simuleren van behandelplannen.

Stadsplanning en smart cities

Stadsplanners bouwen digital twins van stedelijke omgevingen om verkeerspatronen, infrastructuurwijzigingen en milieu-impact te simuleren. Deze modellen gebruiken realtime data van IoT-sensoren om de actuele situatie in de stad weer te geven.

Energie en nutsbedrijven

Energiebedrijven gebruiken digital twins om windmolenparken, elektriciteitsnetten en duurzame installaties te monitoren en te optimaliseren.

Optimalisatie van bedrijfsprocessen

Elke organisatie kan een digital twin maken van haar kernprocessen, of het nu gaat om order-to-cash, procure-to-pay, onboarding van klanten of IT-servicemanagement.

Digital twin vs. simulatie vs. procesmodel

Deze termen zijn nauw verwant, maar toch verschillend:

Een proces model is de blauwdruk. Een simulatie is de motor. Een digital twin is het complete systeem: model + echte data + simulatie + continue feedback.

De voordelen van digital twinning voor je bedrijfsprocessen

Een digital twin van een proces biedt een paar concrete voordelen:

• Snellere besluitvorming: Test ideeën in minuten in plaats van maanden met what-if-analyses op basis van simulaties.
• Lager risico: Valideer proceswijzigingen virtueel voordat je er echt bronnen aan toewijst.
• Hogere efficiëntie: Vind en verwijder knelpunten, herstelwerk en verspilling.
• Betere inzet van mensen: Simuleer personeelsscenario’s om de juiste balans te vinden tussen kosten en prestaties.
• Continue verbetering: Houd je digital twin up-to-date met verse data om de voortgang te volgen en bij te sturen.
• Afstemming tussen teams: Een gedeelde, visuele digital twin helpt teams van verschillende afdelingen begrijpen hoe het werk van begin tot eind verloopt.

Organisaties die digital twins inzetten, rapporteren een rendement van meer dan 10%, waarbij meer dan de helft een ROI van minstens 20% ziet, volgens een Hexagon-onderzoek uit 2025.

Aan de slag met je eerste digital twin van een proces

Je hebt geen groot budget of een gespecialiseerd data science-team nodig om een digital twin van een proces te maken. Zo begin je:

1. Kies een proces: Selecteer een proces met veel impact en data, zoals order-to-cash, inkoop of klantenservice.
2. Exporteer je data: Haal event log-data uit je systemen. De meeste ERP-, CRM- en workflow-tools kunnen CSV- of XLSX-bestanden exporteren met case-ID’s, timestamps en activiteitsnamen.
3. Upload en ontdek: Gebruik een process mining-tool zoals ProcessMind  om je data te uploaden en automatisch de echte processtromen te ontdekken.
4. Verfijn het model: Gebruik BPMN-modellering om het ontdekte proces op te schonen, toe te lichten en te structureren.
5. Simuleer scenario’s: Voer what-if-simulaties uit om verbeteringen te testen, zoals het toevoegen van mensen, het automatiseren van stappen of het wijzigen van routeringsregels.
6. Handel en herhaal: Voer de meest veelbelovende wijzigingen door en voed de twin vervolgens met nieuwe data om resultaten te volgen en te blijven verbeteren.

De toekomst van digital twin-technologie

Digital twin-technologie ontwikkelt zich razendsnel. De belangrijkste trends voor de toekomst zijn:

• AI-gestuurde twins: Generatieve AI en machine learning maken digital twins slimmer. Denk aan automatische detectie van afwijkingen, voorspellende optimalisatie en praten met je model via natuurlijke taal.
• Digital Twin as a Service (DTaaS): Cloudgebaseerde platformen verlagen de drempel, waardoor organisaties van elke omvang twins kunnen inzetten zonder grote investeringen in infrastructuur.
• Twins op procesniveau: Nu steeds meer organisaties hun workflows digitaliseren, worden digital twins van processen de nieuwe standaard voor operational excellence, verder reikend dan alleen fysieke middelen.
• Verbonden ecosystemen: Meerdere digital twins — van producten, processen en de supply chain — worden aan elkaar gekoppeld voor een integraal overzicht van de hele onderneming.

De verschuiving naar toegankelijke, procesgerichte digital twins betekent dat elke organisatie deze technologie kan gebruiken voor continue verbetering en concurrentievoordeel.

De rol van ProcessMind

ProcessMind  is speciaal ontworpen voor het maken van digital twins van je bedrijfsprocessen. Het combineert process mining, procesmodellering en processimulatie in één cloudplatform:

• Ontdek op basis van echte data hoe je processen werkelijk verlopen
• Modelleer je ideale proces met BPMN
• Simuleer wijzigingen en voorspel uitkomsten met what-if-analyses
• Monitor en verbeter continu door de tijd heen

Je hebt geen sensoren of ingewikkelde koppelingen nodig. Upload je data en begin met het bouwen van je proces-twin.

Leer meer over onze process mining-functies , bekijk de prijzen  of probeer ProcessMind gratis .