Een alternatief voor ARIS kiezen

Wie een alternatief voor ARIS zoekt, wil meestal minder software, niet meer. ARIS is al tientallen jaren een uitgebreide repository. ProcessMind is een kleinere oplossing, gericht op de functies die bepalen of proceswerk dit kwartaal echt van de grond komt.

Daarom doet deze pagina iets wat leveranciers meestal vermijden: we publiceren de functiematrix, geven ARIS de punten waarop het beter scoort en leggen uit waarom de punten die voor een modern procesteam tellen ook belangrijk zijn.

ARIS en ProcessMind vergeleken: de functiematrix

In de matrix hieronder scoort ARIS op drie punten duidelijk beter, ProcessMind op vijf en is er één echt verschil van inzicht.

De ARIS-kolom is gebaseerd op openbare informatie (aris.com, geraadpleegd op 26-09-2026). De kolom van ProcessMind beschrijft ons eigen product.

ARIS scoort beter op de drie punten die puur om diepgang draaien. Die punten zijn het belangrijkst als je een architectuurpraktijk runt. ProcessMind scoort beter op de vijf punten die bepalen of een procesvraag dit kwartaal wordt beantwoord, gemodelleerd en getest. Bij notaties is er een echt verschil: ARIS ondersteunt meer modeltypen, ProcessMind ondersteunt BPMN 2.0 en Value Stream Mapping. Een kleiner productaanbod is beter als het de functies bevat die je nodig hebt.

De nuttige vraag is dus niet welke tool de meeste punten heeft, maar welke punten je team echt gebruikt. Zie de matrix als een boodschappenlijst: als je een alternatief voor ARIS-software zoekt, zijn de punten die je gebruikt de vereisten. De rest is ballast. En als je alleen een alternatief voor ARIS BPM zoekt om te modelleren, volstaat misschien een gespecialiseerde modelleertool.

Waarom teams een alternatief voor ARIS zoeken

Vier veranderingen leiden vaak tot een heroverweging. Slechts één daarvan draait om de prijs.

Transparante prijzen. ARIS publiceert geen standaardprijzen. Op de prijspagina kun je een demo aanvragen of contact opnemen. Dat is gebruikelijk bij enterprise-software, maar maakt het lastig om vroeg een budget op te stellen. ProcessMind publiceert drie abonnementen per licentieplaats op de prijspagina. Het verschil zit in de transparantie, niet in de bewering dat wij goedkoper zijn: je kunt onze prijzen naast het aantal licentieplaatsen leggen dat je nodig hebt. Voor ARIS moet je een offerte aanvragen.

De verandering van eigenaar. SAG Aris GmbH verkoopt ARIS nu via aris.com, na de afsplitsing van Software AG. De voormalige ARIS-URL’s van Software AG werken niet meer. De community gaat verder op ariscommunity.com. Zoek je hierdoor naar een alternatief voor Software AG ARIS? Gebruik dat dan als aanleiding om de modelindelingen, exportmogelijkheden en ondersteuning voor de functies die je team nodig heeft te controleren.

De omvang van de suite. ARIS is in tientallen jaren uitgegroeid tot een enorme suite, met een eigen methode en notatie, modules voor process mining, governance en architectuur, en een repositorymodel dat specialistische kennis vereist. Daar is niets mis mee. Als je die diepgang nodig hebt, is die waardevol. Maar de omvang brengt doorlopende kosten met zich mee voor configuratie, training, conventies en upgrades. Als je team een handvol processen moet documenteren, meten en verbeteren, betaal je voor schaal die je niet gebruikt. In dat geval is het alternatief voor ARIS niet een kortere functielijst, maar software die minder beheer vraagt.

Modellen en procesdata op één plek. Een model laat zien hoe werk zou moeten verlopen; een event log laat zien hoe het daadwerkelijk verliep. Om die twee te vergelijken, moeten modellering en process mining in dezelfde workspace zitten. Anders moet je bestanden tussen modules uitwisselen.

Waar ARIS nog steeds beter scoort

ARIS is geen zwak product, maar een heel groot product. Over drie sterke punten valt moeilijk te twisten.

• Architectuur op ArchiMate-niveau. Applicatie-, technologie- en bedrijfsprocessen in één repository. ProcessMind biedt dit niet, en we doen niet alsof dat wel zo is.
• Repositorybeheer op grote schaal. Conventies, versiebeheer en publicatieprocessen die in tientallen jaren zijn verfijnd voor architectuurpraktijken met duizenden modellen.
• Een gevestigde kennisbasis. ARIS-kennis is breed beschikbaar en overdraagbaar, met trainingsmateriaal dat in tientallen jaren is opgebouwd.

Bij notaties zit het verschil. ARIS ondersteunt meer modeltypen, waaronder EPC en modellen op ArchiMate-niveau. ProcessMind ondersteunt BPMN 2.0 en Value Stream Mapping. Zo vormen een waardestroom en de onderliggende modellen samen één geheel. Heb je EPC nodig, dan is ARIS de juiste keuze. Wil je een waardestroom tekenen over de modellen die je al hebt, dan kun je bij ons terecht.

Als deze drie sterke punten centraal staan in je werk, is ARIS houden de juiste keuze. Een kleiner productaanbod verandert daar niets aan.

Eén workspace in plaats van een suite

Het belangrijkste voordeel van ProcessMind zit in de opbouw, niet in het uiterlijk: het is als één geheel gebouwd.

ARIS bestaat uit modules die als onderdelen van één productfamilie worden gelicentieerd, beheerd en vaak geïmplementeerd. In ProcessMind gebruiken process mining, BPMN 2.0-modellering, Value Stream Mapping, simulatie, dashboards en AI-ondersteuning dezelfde procesdefinitie.

Het verschil merk je in de cyclus die je elke week doorloopt. In een suite moet je een model exporteren of synchroniseren voordat je het kunt analyseren. Een analyse moet je opnieuw invoeren voordat je ermee kunt modelleren. In één workspace bewerk je het proces dat met process mining in kaart is gebracht, gebruikt de simulatie het model en teken je de waardestroom over dezelfde BPMN-modellen. Je hoeft die dus niet handmatig synchroon te houden. Een alternatief voor ARIS-process mining moet die kloof dichten, anders heb je er alleen maar een extra plek bij om te zoeken.

Met één workspace heb je ook één plek om mensen uit te nodigen, één rechtenmodel en één plek voor documenten. Werkinstructies en SOP’s staan als artefact bij de activiteit waarop ze betrekking hebben, niet in een aparte documentopslag naast het model. AI-ondersteuning gebruikt dezelfde definities: beschrijf een proces in gewone taal en genereer een eerste BPMN-concept, of vat een proces samen dat met process mining in kaart is gebracht, zonder iets te exporteren.

De ondersteuning gaat niet zo ver als ArchiMate, applicatieportfolio’s en technologielagen. Op dat punt scoort ARIS beter, en dat verschil is reëel. Heb je een alternatief voor ARIS-procesarchitectuur met die diepgang nodig, laat die vereiste dan leidend zijn bij je beoordeling.

Simulatie: test een wijziging voordat je die doorvoert

Simulatie verandert de manier waarop je beslissingen neemt, niet alleen het uiterlijk van een diagram.

Bij de meeste tools wordt een proceswijziging in een vergadering besproken en ontdek je pas in de praktijk wat het effect is. Met simulatie test je de wijziging eerst: pas een stap aan, voeg een rol toe of verschuif capaciteit. Je ziet wat dat doet met de doorlooptijd en doorvoer, terwijl het nog een scenario is.

Je hebt geen eventdata nodig om te beginnen. Heb je wel een model maar geen event log, dan kan ProcessMind op basis van de BPMN-structuur parameters voorstellen en een virtueel event log genereren. Zo kun je een voorgestelde wijziging testen voordat je die doorvoert. Heb je wel een event log, dan gebruikt dezelfde engine gemeten tijden en vergelijkt die het scenario met wat er echt gebeurt.

Wees voorzichtig met het eerste scenario. Een model zonder data maakt een aanname zichtbaar, en de documentatie over simulatie is daar duidelijk over. Geef het ook zo aan. Het is nog altijd een betere basis voor een beslissing dan alleen een diagram en een mening.

Prijzen bekijken zonder te bellen

We publiceren onze prijzen en werken met maandelijkse betaling. De meeste concurrenten van ARIS geven in plaats daarvan per opdracht een offerte.

ProcessMind heeft drie abonnementen per licentieplaats: Foundation voor €29, Architecture voor €99 en Intelligence voor €299 per licentieplaats per maand. Je betaalt standaard per maand. Er is ook korting bij jaarlijkse betaling. Bij elke betaalde licentieplaats krijg je tien gratis viewer-licentieplaatsen. Je kunt de software 14 dagen gratis uitproberen met je eigen data.

Je hoeft geen offerte voor een implementatie aan te vragen en er is geen minimale contractduur. Je meldt je aan, nodigt de mensen uit die op het platform werken en past het aantal licentieplaatsen aan als het werk verandert. Dat is hier self-service: niet dat het product eenvoudig is, maar dat je geen project nodig hebt om klant te worden.

Dit betekent niet dat ProcessMind goedkoper is dan ARIS. De contracten zijn niet vergelijkbaar en we hebben geen offertes van ARIS. Wat je wel kunt vergelijken, is hoe je de keuze maakt: je kunt onze prijzen naast het benodigde aantal licentieplaatsen leggen. Voor ARIS moet je een offerte aanvragen. Vergelijk de totale eigendomskosten, inclusief datavoorbereiding en de interne tijd die nodig is om het platform te beheren, niet alleen de licentieprijs.

Hoe stap je over van ARIS naar ProcessMind?

Over de overstap moeten we eerlijk zijn: de gebruikelijke bewering dat die eenvoudig is, klopt niet.

BPMN 2.0 is de gemeenschappelijke basis. Als je ARIS-licentie export naar BPMN 2.0 XML toestaat, behouden die modellen hun notatie en indeling wanneer je ze importeert. ProcessMind importeert BPMN 2.0 XML, als los bestand of als zip met meerdere bestanden. In de documentatie over importeren en exporteren vind je de ondersteunde situaties.

EPC- en ArchiMate-modellen kun je niet importeren. Die relaties moet je meestal opnieuw opbouwen, door ze in BPMN 2.0 opnieuw te tekenen of door ze te modelleren in de procesarchitectuur als ze over processen en proceseigenaren gaan in plaats van applicaties.

Documenten staan vaak los van elkaar. Werkinstructies, SOP’s, spreadsheets, pdf’s en schermafbeeldingen kun je als artefact aan een activiteit koppelen. Zo staat de uitleg bij de stap waar die over gaat, in plaats van in een map die niemand opent.

AI helpt bij modellen die je niet kunt exporteren. Beschrijf het proces in gewone taal en genereer een eerste BPMN-concept. Laat daarna de mensen die het proces uitvoeren het corrigeren. Dat gaat vaak sneller dan een oud model element voor element opnieuw opbouwen. Bovendien krijg je een model waar de betrokkenen achter staan.

1. Exporteer één waardestroom als BPMN 2.0 XML

   Begin met het proces dat het belangrijkst is, niet met de hele catalogus. Controleer het exportformaat voordat je iets toezegt.

2. Importeer het model en controleer wat behouden blijft

   Open het model in ProcessMind en controleer de notatie, indeling, attributen en eventuele koppelingen met andere elementen. Noteer wat is overgekomen en wat niet.

3. Bouw opnieuw op wat niet is geëxporteerd

   Teken het opnieuw, of genereer een concept met AI en verbeter het samen met de mensen die het proces uitvoeren. EPC- en ArchiMate-inhoud wordt meestal opnieuw opgebouwd in plaats van geconverteerd.

4. Koppel de documenten aan de activiteiten

   Koppel werkinstructies en SOP’s als artefacten aan de stappen waar ze bij horen, zodat ze met het model meegaan.

5. Wijs een eigenaar aan en plan een beoordelingsdatum

   Zonder eigenaar raakt een model verouderd. Spreek af wie het actueel houdt en wanneer het wordt beoordeeld.

Ook als je het goed aanpakt, blijft dit een project. De reden om het te doen is meestal niet de migratie zelf. Dit is het moment om te bepalen welke modellen echt worden bijgehouden, wie ervoor verantwoordelijk is en welke modellen buiten gebruik kunnen. Als een model al twee jaar geen eigenaar heeft, verplaats je met de migratie alleen het probleem.

Beperk de werkzaamheden dus tot één waardestroom. Houd de rest van de catalogus als alleen-lezen naslagwerk en verplaats processen wanneer ze aan beoordeling toe zijn. Lees onze toelichting op procesgovernance om te zien wat het kost om een modelcatalogus bij te houden.

Welke kies je?

De vergelijking wijst voor procesteams de ene kant op en voor architectuurteams de andere.

Voor procesteams komt ProcessMind als beste keuze naar voren. Juist op de punten waarop het beter scoort, helpt het om van een vraag naar een geteste verandering te komen. Voor architectuurteams ligt ARIS meer voor de hand. De diepgang daarvan vervang je niet met enthousiasme alleen.

Een derde optie komt vaak voor en is het vermelden waard: gebruik ARIS voor de architectuurrepository en ProcessMind voor proceswerk waarbij meten en simuleren nodig is. Je hoeft niet tussen de twee te kiezen. Eén proces is genoeg om te testen of deze verdeling werkt. Vergelijk je architectuurtools breder dan alleen ARIS? Bekijk dan tools voor enterprise-architectuur.