Object-centric process mining: wanneer past het?

Gebruik objectgerichte process mining als objecten samenkomen. Kies Multiple Perspectives als objecten gebeurtenissen delen, maar je ze afzonderlijk kunt analyseren. De keuze draait om de case: welke entiteit of groep entiteiten staat voor één procesinstantie?

Wat is een case precies?

Een case is de eenheid die je door een proces volgt. Bij process mining op basis van cases wordt elke gebeurtenis aan een case gekoppeld, zoals een bestelling, factuur of klant. Zo krijg je een duidelijk procespad. De analyse kan wel een vertekend beeld geven als een gebeurtenis bij meerdere objecten hoort of als die objecten elk hun eigen levenscyclus hebben.

Stel: een bestelling bevat meerdere artikelen. Elk artikel wordt apart verzonden en er zijn meerdere facturen. Gebruik je de bestelling als case, dan kunnen activiteiten op artikel- en factuurniveau samenvallen in één pad. Gebruik je een artikel als case, dan raak je mogelijk de bredere context van de bestelling kwijt.

Stel jezelf deze vragen voordat je een aanpak kiest:

• Welke entiteit volgt je zakelijke vraag?
• Hoort elke gebeurtenis bij één case, of kan die betrekking hebben op meerdere objecten?
• Moet je de relaties tussen die objecten samen analyseren, of volstaan aparte weergaven?

De keuze van een case bepaalt de opbouw van het event log en welke varianten je ziet. Lees wat process mining is voor een uitleg van de basis.

Hoe werkt objectgerichte process mining?

Objectgerichte process mining legt gebeurtenissen en hun relaties met meerdere objecttypen vast, in plaats van elke gebeurtenis aan één case te koppelen. Deze aanpak wordt vaak in verband gebracht met OCEL, een formaat voor objectgerichte event logs. Een objectgericht procesmodel met OCPM kan objecten verbinden, zoals een bestelling, de bijbehorende artikelen, leveringen en facturen.

Neem een bestelling van één klant met drie artikelen. Elk artikel heeft een eigen afhandelingslevenscyclus. De artikelen worden in twee leveringen verstuurd en de bestelling leidt tot twee facturen, omdat één artikel in nabestelling staat. Het proces omvat dus één bestelling, drie artikelen, twee leveringen en twee facturen.

Met OCPM kan een gebeurtenis worden gekoppeld aan de objecten waarop die betrekking heeft. Je kunt bekijken hoe de bestelling, artikelen, leveringen en facturen met elkaar samenhangen, zonder voor elke vraag één object als case te kiezen. Je kunt bijvoorbeeld nagaan of een verzendprobleem samenvalt met een vertraagde factuur.

Die bredere kijk maakt de analyse ook ingewikkelder. Je data moet de relevante relaties tussen objecten vastleggen. Een netwerk met veel objecten en verbindingen kan lastig te interpreteren zijn. OCPM is niet zomaar een andere grafiek voor een standaard event log op basis van cases. De aanpak hangt af van hoe je de eventdata structureert en analyseert.

Hoe werkt de aanpak van Multiple Perspectives?

Multiple Perspectives verdeelt procesanalyse over aparte weergaven. Je kunt een proces en de aandachtsgebieden ervan vastleggen in BPMN en daarna de beschikbare eventdata vanuit die perspectieven analyseren.

In het voorbeeld van de bestelling kun je orderafhandeling, artikelbezorging en facturatie als aparte perspectieven bekijken. Elke weergave richt zich op een specifieke vraag en het procespad dat daarvoor van belang is. Je kunt bevindingen uit verschillende weergaven vergelijken, maar deze aanpak brengt niet alle relaties tussen objecten samen in één objectgericht event log.

Deze aanpak past als je de vragen kunt bepalen die je wilt beantwoorden en elke analyse gericht wilt houden. Een model helpt de analyse te sturen, zodat je niet op één case-definitie hoeft te vertrouwen om het hele verhaal te vertellen.

Met Multiple Perspectives bekijk je een proces vanuit verschillende gerichte perspectieven. Pas het model aan om de vraag te onderzoeken, terwijl elke weergave duidelijk blijft voor de mensen die met dat deel van het proces werken.

Hoe verschillen OCPM en Multiple Perspectives?

Beide aanpakken kunnen antwoord geven op dezelfde zakelijke vraag. Het verschil zit in waar de complexiteit terechtkomt.

Wat laat het voorbeeld met drie bestelartikelen zien?

Dezelfde drie vragen krijgen een ander antwoord, afhankelijk van of je de objecten kunt volgen.

Het verschil zit in waar de complexiteit wordt verwerkt. Bij OCPM zit die vooral in de datastructuur en de gecombineerde analyse. Bij Multiple Perspectives zit die vooral in de keuze en vergelijking van weergaven. Bij beide aanpakken moet je bepalen wat je wilt weten en begrijpen wat je data kan laten zien.

Lees de documentatie over procesvarianten om te zien hoe je verschillende procespaden kunt vergelijken.

Wanneer kies je voor OCPM of Multiple Perspectives?

Gebruik OCPM als één bruikbare case ontbreekt en je vraag afhangt van relaties tussen objecten. Een voorbeeld is de afhandeling van bestellingen met meerdere artikelen, leveringen en facturen. Je hebt ook eventdata nodig waarin die relaties zijn vastgelegd.

Kies Multiple Perspectives als je de vragen vooraf kunt bepalen, objecten gebeurtenissen delen en aparte weergaven volstaan om antwoord te geven. Met een model kun je elke analyse afbakenen en de resultaten uitleggen aan de mensen die verantwoordelijk zijn voor dat deel van het proces.

Twijfel je? Begin dan met de keuze van een case en test beide benaderingen op dezelfde dataset. Wil je de basis nog eens doornemen, begin dan met de definitie van een case. Lees hoe je een proces analyseert voor praktische tips om je eigen data te onderzoeken. Bekijk process mining om te zien hoe analyse met perspectieven op het platform werkt.