Aktiviteler
Giriş
BPMN 2.0’da bir Activity, iş sürecinde yapılan tek bir task’ı veya birden fazla task’tan oluşan işi temsil eder. Aktiviteler süreç modelinin temel temel bileşenleridir ve sürecin ilerlemesi için yapılması gereken net adımları tanımlar. BPMN diyagramlarında, yuvarlatılmış köşe dikdörtgenlerle gösterilirler.
Aktivite Türleri
-
Task:
- Yapılması gereken temel iş birimini temsil eden, tekil ve atomik aktivitedir.
- Örnek: “Send Invoice” veya “Approve Request.”
-
Sub-Process:
- İçinde başka görevler veya süreçler barındıran birden fazla adımdan oluşan aktivitedir.
- Tüm iç görevler görünecek şekilde ayrıntılı (expanded) veya tek bir aktivite olarak collapsed gösterilebilir.
- Örnek: İşe alım süreci, çalışan oryantasyon sürecinin bir sub-process’i olabilir.
-
Call Activity:
- Başka bir process tarafından çağrılan tekrar kullanılabilir bir process ya da sub-process.
- Örnek: Farklı workflow’larda tekrar tekrar kullanılan “Customer Verification” process’i.
Özel Task Türleri
Task’lar, süreçte yer alan kişiler ile süreç sırasında kullanılan, tüketilen veya oluşturulan objelere göre ayrılabilir.
Generic Task
Generic görevler, süreç modelinizde başlangıç noktası olarak kullanılır. Hızla oluşturulabilir ve ihtiyaca göre sonrada özel alt tiplere dönüştürülebilir.
Manual Task
Manual görevler, kişiler tarafından yapılır ve doğrudan process engine ile bağlantılı değildir. Örneğin: Belgeleri klasörlemek, telefonda fatura uyuşmazlığı çözmek, veznede müşteriye yüz yüze hizmet vermek.
User Task
User görevler, kişiler tarafından yapılır ve process engine tarafından kullanıcılara atanır. Engine, görevleri doğrudan her kullanıcının iş listesine atar. Görev tamamlandığında, genellikle veri girişi ya da bir buton tıklanması ile onay istenir. User görevler, Human Workflow Management sistemlerinde temel rol oynar.
Örnekler:::::::: Bir faturayı incelemek, izin başvurusunu onaylamak, destek talebine yanıt vermek.
Receive Task
Receive görevler, process flow’da mesaj alınmasını ayrı bir task olarak modeller. Bu task türü, BPMN 2.0’da boş zarf simgesiyle gösterilen message-catching event’a alternatiftir.
Receive Task (Instantiating)
Receive task bir süreci başlatacak şekilde tanımlanırsa (message start event yerine), sol üst köşedeki küçük event ikonu ile gösterilir.
Send Task
Send görevler teknik işlerdir ve genellikle process engine tarafından servislerin asenkron şekilde, message queue aracılığıyla çağrılmasında kullanılır.
Script Task
Script görevler, doğrudan process engine içinde yürütülür ve engine’in anlayacağı bir programlama dilinde yazılmalıdır.
Service Task
Service görevler, uygulamalar tarafından otomatik işlemleri ifade eder ve process iş akışını (workflow)nun otomatik adımlarını oluşturur. Genellikle BPMN’de web servisler aracılığıyla sunulurlar ancak başka şekillerde de olabilirler. Service görevler, process-oriented integration ve Service-Oriented Architecture (SOA) ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir.
Business Rule Task
BPMN 2.0, süreçte iş kurallarını otomatik uygulamak için özel olarak business rule task sunar.
Temel Özellikler
- Sequence Flows: Aktiviteler, görevlerın veya aktivitelerin sırasını belirleyen oklar (akış bağlantısıs) ile birbirine bağlanır.
- Loop ve Multi-instance: Bazı aktiviteler tekrar edebilir (loop) veya birden çok kişi tarafından aynı anda (multi-instance) yapılabilir.
Örnek
- “Başvuru İnceleme” aktivitesi, bir yöneticinin başvuruyu incelediği bir user task’ı temsil edebilir. Bu görev, “Application Processing” adındaki daha büyük bir sub-process’in parçası olabilir.
Aktiviteler, bir süreçte adımların ve işin nasıl ilerlediğini tanımlamada BPMN modelinin temel taşlarıdır. Aktiviteler; basit görevler veya çoklu aktivite ve akış koşulu içeren karmaşık sub-process’ler olabilir.
Sıradaki Konu
Ek aktivite türleri arasında collapsed sub-process’ler, multi-instance görevler ve ad-hoc alt görevler bulunur.