Narzędzia do architektury korporacyjnej: jak wybrać odpowiednie
Porównajcie narzędzia do architektury korporacyjnej pod kątem zadań, które realizują, i sprawdźcie, jak dane o procesach pomagają weryfikować architekturę.
Narzędzia do architektury korporacyjnej pomagają mapować zdolności, aplikacje, dane i procesy, a następnie analizować powiązania między nimi. Wybór zależy od tego, czy potrzebują Państwo inwentaryzacji, standardów i planów rozwoju, czy dowodów na to, jak rzeczywiście przebiega praca.
Repozytorium pokazuje, co organizacja ma i jak poszczególne elementy mają ze sobą współdziałać. Niekoniecznie jednak ujawnia, co dzieje się, gdy ludzie korzystają z tych systemów i procesów.
Nie wynika to z błędów osób utrzymujących architekturę. Sposób pracy się zmienia, dokumenty się starzeją, a systemy operacyjne rejestrują dane, których statyczny model sam nie dostarczy.
Do czego służą narzędzia do architektury korporacyjnej?
Narzędzia do architektury korporacyjnej pomagają opisać organizację i powiązania między jej elementami. Większość z nich wspiera trzy szerokie obszary pracy.
- Inwentaryzacja: Opis zdolności, procesów, aplikacji, danych, właścicieli i zależności.
- Standardy i plany rozwoju: Wykorzystanie ram, takich jak TOGAF lub ArchiMate, do oceny planowanych zmian i zaplanowania przejścia ze stanu obecnego do docelowego.
- Analiza: Zrozumienie, jak działa organizacja i jaki wpływ może mieć na nią zmiana.
Repozytorium pomaga odpowiedzieć na pytania, na przykład które aplikacje wspierają daną zdolność albo które procesy zależą od określonego systemu. Może też zapewnić zespołom wspólną terminologię do omawiania zmian.
Repozytorium architektury nie wyjaśnia jednak automatycznie, jak praca przebiega w praktyce. Nazwa, właściciel i opis procesu nie pokazują, jak często sprawy trafiają na ścieżkę wyjątkową, gdzie czekają ani ile razy wracają do akceptacji.
To rozróżnienie wyznacza zakres dalszego porównania: narzędzia repozytoryjne opisują, co Państwo mają i co planują, a ProcessMind pomaga sprawdzić, co według systemów rzeczywiście się dzieje.
Co sprawdzić przy porównywaniu oprogramowania do architektury korporacyjnej?
Oceniajcie oprogramowanie do architektury korporacyjnej pod kątem zadań, które ma wspierać, a nie tylko funkcji wymienionych na stronie dostawcy.
- Repozytorium i metamodel: Czy narzędzie pozwala opisać zdolności, procesy na wielu poziomach, aplikacje, dane i powiązania między nimi bez stosowania obejść?
- Obsługa ram: Czy produkt obsługuje ArchiMate i TOGAF, czy oferuje głównie elementy do tworzenia diagramów?
- Szczegółowość procesów: Czy można przejść od procesu wysokiego poziomu do podprocesów, czynności, bramek i wariantów? Poproście o pokazanie procesu na kilku poziomach.
- Powiązanie z danymi: Czy można aktualizować lub weryfikować elementy architektury na podstawie danych operacyjnych, zamiast polegać wyłącznie na ręcznych zmianach?
- Współpraca i uprawnienia: Czy zespoły mogą współtworzyć i weryfikować materiały? Czy można przeglądać repozytorium bez licencji edytora?
- Hosting i lokalizacja danych: Gdzie przechowywane są dane, kto ma do nich dostęp i czy spełnia to Państwa wymagania?
- Współpraca z innymi narzędziami: Czy można eksportować architekturę i korzystać z API lub otwartych formatów? Powinni Państwo móc zabrać ze sobą swoją pracę.
- Licencjonowanie: Jak licencjonowani są edytorzy, osoby weryfikujące i użytkownicy z dostępem tylko do odczytu? Porównajcie całkowity koszt dostępu dla wszystkich potrzebujących go osób, nie tylko głównego zespołu.
Szczególną uwagę warto zwrócić na szczegółowość procesów i powiązanie z danymi. Mapa zdolności może pomóc w planowaniu, ale trudniej na jej podstawie działać, jeśli nie można powiązać jej z procesami realizowanymi przez pracowników.
Poproście dostawców o pokazanie, jak utrzymuje się model, jak szczegółowo można opisać hierarchię procesów i czy informacje w modelu da się zweryfikować na podstawie danych. Odpowiedzi pokażą, czy narzędzie wspiera warstwę procesów, czy tylko ją rejestruje.
Te kryteria pomogą zdecydować, czy potrzebują Państwo repozytorium architektury korporacyjnej, warstwy dowodów dotyczących procesów, czy obu rozwiązań.
Jakie narzędzie do architektury korporacyjnej sprawdzi się w danym zadaniu?
Różne rodzaje narzędzi do architektury korporacyjnej odpowiadają na różne potrzeby. Porównanie warto zacząć od zadań, a nie liczby funkcji. Poniższa tabela zestawia osiem kryteriów dla poszczególnych kategorii, a na końcu przedstawia ProcessMind.
| Kryterium | Pakiety EA oparte na repozytorium | Platformy do zarządzania EA | Narzędzia do diagramów i ArchiMate | Moduły ITSM i platform | ProcessMind |
|---|---|---|---|---|---|
| Repozytorium i metamodel | Rozbudowane repozytoria architektury | Inwentaryzacja aplikacji i zdolności | Modele i diagramy | Widoki architektury w ramach szerszej platformy | Architektura procesów na konfigurowalnych poziomach, od strumienia wartości po czynność |
| Obsługa ram | Ramy i praktyki nadzoru | Funkcje zarządzania architekturą | Często skupienie na standardach diagramów | Zależy od modułu platformy | Strumienie wartości i poziomy procesów odwzorowane na rzeczywisty przebieg pracy |
| Szczegółowość procesów | Możliwości repozytorium zależą od konfiguracji | Często nacisk na aplikacje i zdolności | Szczegółowość na poziomie diagramu | Zależy od modułu | Modele BPMN 2.0 z czynnościami, bramkami i wariantami na każdym poziomie |
| Powiązanie z danymi | Zależy od integracji i wdrożenia | Obsługa zarządzania inwentaryzacją; należy sprawdzić wymagania dotyczące danych | Zwykle wymaga aktualizacji modeli | Zależy od platformy i konfiguracji | Dane o zdarzeniach powiązane z modelem, co pozwala weryfikować przebieg procesu |
| Współpraca i uprawnienia | Z myślą o zespołach architektury i nadzorze | Obsługa zarządzania architekturą korporacyjną | Zależy od narzędzia i wdrożenia | Uprawnienia platformy | Odpowiedzialność RACI, workflow nadzoru i portal dla osób przeglądających |
| Hosting i lokalizacja danych | Zależy od dostawcy i wdrożenia | Model SaaS | Zależy od narzędzia | Zależy od platformy | Hosting w UE, we Frankfurcie |
| Współpraca z innymi narzędziami | Należy sprawdzić wymagania dotyczące eksportu i integracji | Należy sprawdzić wymagania dotyczące eksportu i integracji | Należy sprawdzić obsługiwane formaty | Należy sprawdzić możliwości integracji platformy | Import i eksport BPMN 2.0, modele można przenosić jako standardowy XML |
| Licencjonowanie | Należy porównać role i potrzeby dostępu | Należy porównać role i potrzeby dostępu | Zależy od narzędzia | Często powiązane z licencjonowaniem platformy | Opublikowane progi cenowe zależne od liczby licencji, plan Process Individual i 10 bezpłatnych użytkowników portalu na każdą licencję Architecture lub Intelligence |
Pakiety EA oparte na repozytorium, takie jak Software AG ARIS, Bizzdesign, MEGA HOPEX, Orbus iServer oraz Sparx EA, służą do prowadzenia repozytoriów architektury, stosowania ram, nadzoru i zarządzania portfelem. Sprawdzają się w organizacjach, które mają mandat i zasoby, by prowadzić formalny program architektury.
Platformy do zarządzania EA, takie jak SAP LeanIX, oferują model SaaS do inwentaryzacji aplikacji i zdolności. Mogą odpowiadać organizacjom, które chcą lepiej widzieć swoje aplikacje i zarządzać architekturą korporacyjną w uporządkowany sposób.
Narzędzia do diagramów i ArchiMate sprawdzą się, gdy główną potrzebą jest tworzenie i udostępnianie modeli. Archi to bezpłatne narzędzie open source, natywnie obsługujące ArchiMate. Architekturę można też dokumentować w Visio. Warto sprawdzić, czy funkcje repozytorium, współpracy i nadzoru odpowiadają Państwa potrzebom.
Moduły ITSM i platform mogą być dobrym wyborem, gdy widoki architektury mają współistnieć z używanymi już systemami. Należy sprawdzić, czy moduł zapewnia odpowiedni poziom modelowania i funkcje repozytorium.
ProcessMind odpowiada na inne pytanie: jak przebiega praca i co pokazują dane operacyjne? Łączy strumienie wartości i poziomy procesów z danymi o zdarzeniach rejestrowanymi przez używane systemy. Dzięki temu architekturę można analizować aż do czynności wykonywanych przez pracowników i weryfikować na podstawie rzeczywistego przebiegu.
Nie ma jednego najlepszego rozwiązania dla wszystkich kategorii. Wybierzcie narzędzie odpowiednie do zadania, od którego trzeba zacząć. Jeśli najważniejszy jest przebieg procesów, zacznijcie od dowodów z warstwy procesów. Repozytorium można dodać, gdy wymaga go program architektury.
Dlaczego architektura korporacyjna rozmija się z rzeczywistością?
Architektura korporacyjna może tracić aktualność, gdy repozytorium wymaga ręcznych zmian, a model opisuje pracę z dużego dystansu.
Trzy czynniki sprawiają, że takie rozbieżności są bardziej prawdopodobne:
- Repozytorium jest aktualizowane ręcznie. Zmiany procesów, aplikacji i odpowiedzialności trzeba wprowadzać i weryfikować.
- Korzyści mogą pojawić się dopiero później. Zespoły mogą potrzebować aktualnej inwentaryzacji dopiero podczas przyszłego audytu lub analizy wpływu, podczas gdy praca nad jej aktualizacją czeka już teraz.
- Model opisuje założenia, a nie rzeczywisty przebieg pracy. Udokumentowany proces może nie pokazywać powtórnych czynności, wyjątków, przekazań ani czasu oczekiwania w rzeczywistych sprawach.
Mapy zdolności i inwentaryzacje aplikacji pomagają zrozumieć organizację na wysokim poziomie. Osoby wykonujące pracę mogą jednak nie rozpoznawać swoich codziennych procesów w modelu, który kończy się na poziomie zdolności lub aplikacji.
Różnice często widać w szczegółach: wariantach procesu, przekazaniach, powtarzających się akceptacjach i czasie oczekiwania. Repozytorium może opisywać planowany proces, ale do sprawdzenia, czy opis nadal odpowiada rzeczywistości, potrzebne jest dodatkowe źródło danych.
Architektura, której nikt nie rozpoznaje, zawodzi na jeden z dwóch sposobów. Pracownicy ją omijają, bo model pokazuje jedną akceptację, a zespół wie, że są trzy, więc przestaje się z niego korzystać. Albo pozostaje dokumentem na potrzeby zgodności, aktualizowanym przed audytem i ignorowanym między audytami. W obu przypadkach problemem nie jest narzędzie, lecz rozbieżność między modelem a pracą.
Lepszy nadzór może pomóc utrzymać repozytorium w aktualności. Sam nie dostarcza jednak niezależnych dowodów na zgodność modelu z rzeczywistością. Powiązanie modeli procesów z danymi operacyjnymi pozwala zweryfikować tę warstwę.
Jak powiązać architekturę z codzienną pracą?
Szczegóły dotyczące rzeczywistego przebiegu pracy pomagają zespołom rozpoznać architekturę i umożliwiają jej weryfikację na podstawie danych operacyjnych.
Mapa zdolności opisuje, co organizacja musi robić. Model procesu pokazuje, jak ta praca przebiega, kto za nią odpowiada i jak łączą się podprocesy. Im wyraźniej powiązane są te poziomy, tym łatwiej przejść od widoku architektury do reprezentowanej przez niego pracy.
Dziennik zdarzeń dostarcza danych o zakończonych sprawach. Pokazuje, jakie czynności wykonano, w jakiej kolejności i ile czasu zajęły sprawy. Porównanie tych danych z modelem procesu pomaga ustalić, gdzie rzeczywisty przebieg różni się od udokumentowanej ścieżki.
Nie oznacza to, że każdy element architektury korporacyjnej można wyprowadzić z danych o zdarzeniach. Decyzje dotyczące portfela, standardów i stanu docelowego nadal wymagają praktyki architektonicznej i nadzoru. Dane mogą dostarczyć weryfikowalnej podstawy dla warstwy procesów, ale nie zastąpią całego repozytorium.
Szczegóły procesów wynikające z rzeczywistego przebiegu pracy pomagają uniknąć obu problemów. Gdy architektura obejmuje czynności, przekazania i czas oczekiwania, zespół może wskazać własną pracę w modelu, a właściciel procesu widzi, za jaką decyzję odpowiada. Narzędzie EA może przechowywać portfel. To sama praca łączy go z ludźmi, którzy nadają mu rzeczywisty kształt.
Dane dostarczają sygnału, który osoba weryfikująca może sprawdzić. Czas oczekiwania w modelu powinien odpowiadać temu w dzienniku. Jeśli tak nie jest, rozmowa dotyczy procesu, a nie diagramu. To bardziej użyteczny punkt wyjścia niż kolejna runda aktualizacji.
Zmienia się też kolejność pracy. Zamiast najpierw uzupełniać całe repozytorium i liczyć, że szczegóły pojawią się później, warto zmierzyć jeden proces, powiązać go z poziomem nadrzędnym i budować zaufanie do modelu tam, gdzie można go zweryfikować. Taki pierwszy zakres jest na tyle mały, że można go ukończyć, a program architektury zyskuje działający przykład zamiast kolejnego planu.
W artykule dokumentacja architektury procesów można sprawdzić, jak przedstawiane są poziomy procesów i powiązania między nimi. Informacje o danych zawiera artykuł jak utworzyć dziennik zdarzeń na potrzeby process mining.
Czy mapowanie strumienia wartości to praktyczny sposób na rozpoczęcie pracy z TOGAF?
TOGAF zakłada architekturę biznesową obejmującą strumienie wartości i mapy zdolności. Mapowanie strumienia wartości pozwala zbudować tę warstwę: można opisać strumień, powiązać z nim procesy i zweryfikować całość na podstawie zmierzonej pracy. W planie Process Architecture zaczynamy od strumieni wartości, bo pomagają zrozumieć, jak architektura wiąże się z przepływem wartości w organizacji. Pełny program TOGAF obejmuje również radę ds. standardów i harmonogram nadzoru. Sam model zaczyna się właśnie tutaj.
Dlaczego ProcessMind podchodzi do architektury inaczej?
ProcessMind zaczyna od tej części architektury, którą można zweryfikować na podstawie danych. To świadomie odmienne podejście, a nie okrojona wersja repozytorium.
Przyglądaliśmy się TOGAF, ale trudno oprzeć go na danych. Na razie skupiamy się na tych elementach, które można zmierzyć i zweryfikować. To właśnie w tych obszarach najwięcej można zyskać dzięki usprawnianiu procesów.
Zarządzanie portfelem, cyklem życia aplikacji i nadzorem nad standardami to domena repozytoriów. ARIS, SAP LeanIX, Bizzdesign, MEGA HOPEX, Orbus i Sparx dobrze realizują te zadania. Warstwa procesów ma tu własne miejsce.
Skupiamy się na warstwie procesów: strumieniach wartości, konfigurowalnych poziomach procesów, odpowiedzialności RACI, workflow nadzoru i portalu dla osób przeglądających, połączonych z danymi o zdarzeniach. Ta warstwa samodzielnie odpowiada na pytania dotyczące procesów, a gdy program architektury tego wymaga, naturalnie uzupełnia repozytorium.
Jak wybrać narzędzie do architektury korporacyjnej?
Wybór warto oprzeć na pytaniach, na które zespoły potrzebują odpowiedzi, oraz na zadaniach związanych z architekturą, które trzeba objąć nadzorem.
- Potrzebują Państwo zarządzania portfelem, standardów i planów rozwoju: Warto rozważyć pełny pakiet EA i zaplanować zasoby oraz procesy potrzebne do utrzymania repozytorium.
- Potrzebują Państwo inwentaryzacji aplikacji i zdolności w modelu SaaS: Warto ocenić platformę do zarządzania EA, taką jak SAP LeanIX, pod kątem wymagań dotyczących inwentaryzacji i nadzoru.
- Potrzebują Państwo odpowiedzi na pytania o przebieg procesów: Warto zacząć od modeli procesów i danych operacyjnych, a następnie zdecydować, czy potrzebne jest również szersze repozytorium.
- Nie podjęli jeszcze Państwo decyzji: Ustalcie, jakie pytania zespoły zadają najczęściej. To pomoże zdecydować, czy zacząć od repozytorium, danych o procesach, czy obu rozwiązań.
Jeśli porównują Państwo narzędzia oparte na repozytorium, warto przeczytać nasze porównanie alternatyw dla ARIS. Jeśli oceniają Państwo współpracę modeli z danymi, polecamy artykuł jak modelowanie procesów i process mining wzajemnie się uzupełniają.
Warto zacząć tam, gdzie można uzyskać dowody. Repozytorium można dodać, gdy program architektury wymaga szerszych możliwości nadzoru i zarządzania portfelem.
Jaką rolę pełni ProcessMind?
ProcessMind to warstwa procesów i strumieni wartości, która łączy architekturę z danymi o rzeczywistym przebiegu pracy.
Repozytorium przechowuje portfel i standardy, a ProcessMind odpowiada za warstwę procesów i związane z nią dane. Organizacje korzystające z obu rozwiązań mogą weryfikować szczegóły procesów w architekturze. Te, które potrzebują tylko warstwy procesów, mogą korzystać z niej samodzielnie.
Procesy można uporządkować na konfigurowalnych poziomach, modelować w BPMN 2.0, przypisywać odpowiedzialność RACI oraz korzystać z workflow nadzoru i portalu dla osób przeglądających. Modele procesów można też połączyć z danymi o zdarzeniach, by porównać udokumentowane procesy z ich rzeczywistym przebiegiem. Symulacja procesów pozwala sprawdzić skutki zmiany w modelu, zanim ktokolwiek zmieni proces w środowisku produkcyjnym.
Więcej informacji o możliwościach ProcessMind w zakresie architektury procesów zawiera strona poświęcona architekturze procesów w przedsiębiorstwie. Można też przeczytać o nadzorze nad procesami i tym, czym jest process mining.
Where to Go From Here
Potrzebują Państwo architektury procesów, która obejmuje poziom pracy zespołów i którą można zweryfikować na podstawie danych operacyjnych.
