Hoe je automatiseringskansen vindt met process mining

Wat je gaat leren

Deze gids legt uit hoe process mining en automatisering (RPA) zich tot elkaar verhouden, waar process mining echt helpt om automatiseringskansen te vinden en waarom je veel waarde mist als je process mining alleen ziet als een tool om automatiseringen te spotten.

De automatiseringshype en de realiteit

Als je zoekt naar “process mining en RPA”, vind je talloze pagina’s die beweren dat process mining het perfecte startpunt is voor je automatiseringstraject. Het verhaal klinkt logisch: gebruik process mining om je processen te bekijken, vind de repetitieve taken en laat die over aan bots.

Het is een mooi verhaal, maar het is ook onvolledig en een beetje misleidend.

In de praktijk zijn de meest voor de hand liggende automatiseringskansen al lang bekend. De financiële afdeling weet dondersgoed dat ze factuurgegevens handmatig overtypen. Het supportteam weet dat ze steeds dezelfde type tickets routeren. Daar heb je geen volledige process mining-oplossing voor nodig.

Waar helpt process mining dan wel bij automatisering? En wat is de verdere toegevoegde waarde? Laten we daar eerlijk naar kijken.

In het kort: RPA en process mining

Voordat we de diepte in gaan, is het goed om de basis helder te hebben.

Robotic Process Automation (RPA)

Softwarebots die menselijke handelingen in gebruikersinterfaces nabootsen: klikken op knoppen, velden kopiëren, formulieren invullen en data verplaatsen tussen apps. Deze vorm van digitale automatisering, ook wel RPA-technologie genoemd, neemt repetitieve data-invoer en regelgebaseerde taken over.

  • Wat het doet: Automatiseert repetitieve, regelgebaseerde taken op UI-niveau
  • Input: Een vastgelegde set stappen en regels
  • Kracht: Werkt over verschillende systemen heen zonder diepe integratie
  • Beperking: Kan niet omgaan met onduidelijkheid of ongedefinieerde scenario’s
Process Mining

Gebruikt event log-data uit IT-systemen om te reconstrueren hoe werkstromen er werkelijk uitzien. Het laat het echte proces zien, niet hoe men dénkt dat het proces verloopt.

  • Wat het doet: Ontdekken, visualiseren, monitoren en analyseren van echte bedrijfsprocessen
  • Input: Event logs met case-ID’s, activiteiten en tijdstempels
  • Kracht: Geeft een volledig beeld, inclusief uitzonderingen, knelpunten en workarounds
  • Beperking: Verplicht toegang tot gestructureerde gebeurtenis-data

Bekijk voor een volledigere introductie onze gids over wat process mining is .

Wanneer process mining wél waarde toevoegt aan automatisering

Er zijn absoluut scenario’s waarin process mining een grote meerwaarde heeft voor bedrijfsproces automatisering (BPA).

  • Verborgen herhalingen opsporen – Sommige repetitieve patronen lopen over verschillende teams of systemen heen. Process mining kan laten zien dat dezelfde data drie keer wordt ingevoerd op verschillende afdelingen, of dat een specifieke overdracht altijd handmatig herstelwerk vereist. Dit zijn kandidaten voor automatisering die je vanuit het perspectief van één enkel team nooit zou vinden.
  • De businesscase onderbouwen – Zelfs als je vermoedt dat een taak geautomatiseerd kan worden, geeft process mining je de harde cijfers: hoe vaak het voorkomt, hoe lang het duurt en wat de kosten per case zijn. Die data verandert een vaag idee in een concrete ROI-berekening.
  • Automatisering bevestigen na implementatie – Wat gebeurt er als de bot eenmaal draait? Met process mining kun je geautomatiseerde processen continu monitoren. Je ziet meteen of de bot presteert zoals verwacht, of er nieuwe knelpunten zijn ontstaan en hoe het totale proces is veranderd.
  • Weten wat je NIET moet automatiseren – Soms laat process mining zien dat een taak te veel uitzonderingen heeft, te veel menselijk inzicht vereist of simpelweg te weinig voorkomt om de investering te rechtvaardigen. Weten waar je je budget níet aan moet uitgeven, is net zo belangrijk als weten waar wel.

Denk groter

Gebruik je process mining alleen om automatiseringstaken te vinden? Dan gebruik je een Zwitsers zakmes om een tandenstoker te vervangen. Process mining biedt waarde in de hele levenscyclus: van discovery en compliance-checks tot monitoring en optimalisatie. Het opsporen van automatiseringen is daar slechts een klein onderdeel van.

Eerlijk is eerlijk: je hebt niet altijd process mining nodig voor automatisering

De ongemakkelijke waarheid die je niet vaak op blogs van softwareleveranciers leest: als je alleen een lijst met te automatiseren taken nodig hebt, is process mining waarschijnlijk overbodig.

Process mining is een serieuze investering. Het vraagt om data-extractie, datavoorbereiding, draagvlak in de organisatie en de juiste expertise om de resultaten te interpreteren. Waarde uit de data halen kost tijd en inzet.

Zijn je automatiseringsdoelen simpel? Dan geven een paar workshops met de teams die het werk uitvoeren je al een prima overzicht. Bewaar de investering in process mining voor wanneer je echt een stap verder wilt gaan.

Gebruik geen process mining voor voor de hand liggende automatiseringen. Als het crediteurenteam bij een financiële dienstverlener al weet dat ze dagelijks vier uur kwijt zijn aan het overtypen van data uit e-mails naar het ERP-systeem, automatiseer dat dan gewoon. Je hebt geen event log-analyse nodig om te bevestigen wat iedereen al weet.

Process mining komt pas echt tot zijn recht bij complexe situaties: wanneer er veel procesvarianten zijn, onverwachte knelpunten optreden, compliance-hiaten ontstaan of wanneer je de volledige impact van een verandering wilt begrijpen.

Process mining kan veel meer dan alleen automatiseringstargets vinden

Dit is een belangrijk punt dat vaak ondergesneeuwd raakt. Het bekijken van automatiseringskansen is slechts een klein onderdeel van wat process mining te bieden heeft.

  • Continu je proces monitoren — Blijf monitoren na het minen. Verbeteren de doorlooptijden? Wordt het nieuwe beleid echt gevolgd? Process mining geeft je een actueel dashboard van de werkelijke workflow. Bekijk onze gids over continue procesmonitoring .
  • Conformance checking — Vergelijk hoe je proces werkelijk loopt met hoe het zou móeten lopen. Dit is belangrijk voor compliance en audits. Geen enkele bot gaat een proces redden dat in de basis niet deugt.
  • Root cause-analyse — Waarom is 30% van de bestellingen vertraagd? Met process mining kun je vertragingen koppelen aan specifieke leveranciers, regio’s of teams. Dit inzicht leidt vaak tot een beter procesontwerp in plaats van automatisering.
  • Procesverbetering en herontwerp — De grootste winst zit vaak in het aanpassen van het proces zelf. Process mining laat zien waar je kunt vereenvoudigen, stappen kunt schrappen en onnodige goedkeuringsslagen kunt verwijderen.
  • Processimulatie — Met ProcessMind  kun je wijzigingen modelleren en de impact ervan simuleren voordat je ze doorvoert. Dat is veel krachtiger dan blind de huidige situatie automatiseren.

Automatisering moet het laatste redmiddel zijn, niet de eerste reactie. Ontwerp het proces eerst opnieuw en automatiseer dan wat overblijft.

Mythes doorbreken

Er doen verschillende verhalen de ronde over process mining en automatisering. We zetten de belangrijkste feiten op een rij.

Mythe 1: “Process mining levert direct een automatiseringsplan op”

Dat is niet het geval. Process mining laat zien hoe een proces werkt en waar de inefficiënties, knelpunten en afwijkingen zitten. Het interpreteren van die resultaten en beslissen wat je automatiseert, herontwerpt of ongewijzigd laat, blijft een menselijke inschatting. Elke aanbieder die een magische knop belooft voor automatiseringskansen, maakt het te simpel.

Mythe 2: “Process mining is ideaal voor het analyseren van RPA-processen”

Het klinkt logisch om process mining te gebruiken voor reeds geautomatiseerde RPA-processen, maar het is zelden nuttig. Bots doen exact wat je ze opdraagt; er valt weinig te bekijken. Als een script fout is, merk je dat doordat de bot faalt. Process mining voegt vooral waarde toe bij het analyseren van het bredere proces rondom de bot, niet de bot zelf.

Mythe 3: “Je hebt voor elk automatiseringsproject process mining nodig”

Niet altijd. Voor eenvoudige, duidelijke processen kun je direct Aan de slag met een bot. Process mining is vooral waardevol bij complexe, afdelingsoverstijgende processen waar niemand het volledige overzicht heeft.

Mythe 4: “Automatisering en process mining vereisen dezelfde datatoegang”

Dat klopt niet. RPA werkt op UI-niveau en heeft vaak alleen schermtoegang nodig. Process mining vereist gestructureerde event log-data uit backend-systemen. RPA is oppervlakkig; process mining koppelt met databases en datawarehouses. Dit vraagt om andere vaardigheden, andere toegangsrechten en vaak ook andere teams.

Als je zowel RPA als process mining plant, moet je deze werelden samenbrengen: verschillende denkwijzen (“Wat kunnen we scripten?” versus “Wat gebeurt er echt?”), verschillende eigenaren (Automation CoE versus Process Excellence-team) en een andere infrastructuur.

Ontdek je echte proces. Start een gratis ProcessMind-proefperiode.

Vendors: alles-in-één of best-of-breed

Sommige aanbieders bieden zowel RPA als process mining aan in één platform. UiPath begon bijvoorbeeld met RPA en voegde later process mining toe. Anderen, zoals Celonis, richten zich volledig op process mining en werken samen met automatiseringspartners. Beide benaderingen hebben hun voor- en nadelen.

Alles-in-één platforms
Voordelen:

  • Nauwe integratie tussen procesinzichten en workflows voor automatisering
  • Eén leverancier en één contract
  • Eenduidige gebruikersinterface

Nadelen:

  • Focus op automatisering: de tool stuurt je richting automatisering, ook als procesherontwerp beter zou zijn
  • Vendor lock-in: overstappen voor één onderdeel betekent alles vervangen
  • Vaak op beide vlakken een goede keuze, maar zelden de allerbeste in de markt

Best-of-breed aanpak
Voordelen:

  • Je kiest de krachtigste tool voor elke specifieke taak
  • Flexibiliteit om onderdelen te vervangen als je behoeften veranderen
  • Geen vooroordeel over het type oplossing

Nadelen:

  • Integratie tussen verschillende systemen kost meer moeite
  • Meerdere contracten en leveranciers om te beheren

Voor een volledige vergelijking kun je onze analyse van UiPath vs. ProcessMind  lezen.

Voor de meeste organisaties is flexibiliteit belangrijk. Process mining en automatisering dienen verschillende doelen. Je vastleggen in het ecosysteem van één leverancier omdat het in het eerste jaar makkelijk is, kan in het derde jaar een beperking worden wanneer je behoeften verschuiven. ProcessMind  is ontworpen om samen te werken met elke automatiseringstack, zodat je procesinzichten nooit gebonden zijn aan een specifieke RPA-leverancier.

Een praktische aanpak: process mining + automatisering zoals het hoort

Wil je process mining inzetten om de automatisering van je bedrijfsprocessen te ondersteunen? Gebruik dan deze praktische aanpak en voorkom de bekende valkuilen.

1. Begrijpen

Analyseer eerst je processen via process mining. Spoor knelpunten, compliance-issues, overbodig herstelwerk en onnodige overdrachten op.

2. Eerst verbeteren

Vraag je bij elk knelpunt af: “Kunnen we dit oplossen door het proces aan te passen?” Stappen schrappen is goedkoper dan bots bouwen.

3. Dan automatiseren

Automatiseer daarna wat overblijft: de repetitieve, regelgebaseerde taken met een hoog volume. Gebruik hiervoor de juiste tools voor bedrijfsproces automatisering. Zo automatiseer je een optimaal proces.

4. Monitoren

Volg het volledige proces: de menselijke stappen, de automatiseringen en de overdrachten. Gebruik een continue feedbackloop om problemen vroegtijdig te signaleren.

5. Itereren

Processen veranderen, eisen verschuiven en er ontstaan nieuwe kansen. Blijf analyseren, monitoren en verbeteren.

Lees meer over stap 4 in onze gids over continue procesmonitoring .

Veelgemaakte fout

Een slecht proces automatiseren zorgt er alleen maar voor dat het sneller fout gaat. Verbeter daarom altijd eerst en automatiseer pas daarna. Succesvolle organisaties zien automatisering als één onderdeel van hun procesverbetering, niet als het einddoel op zich.

ProcessMind: je platform voor process intelligence

ProcessMind  is een modern, self-service platform voor process intelligence dat process mining, procesmodellering en simulatie combineert. Het helpt je bij het:

  • Ontdekken van hoe je processen werkelijk verlopen op basis van feitelijke data
  • Analyseren van knelpunten en afwijkingen met interactieve dashboards
  • Ontwerpen van betere processen met BPMN 2.0-modelleringstools
  • Simuleren van wijzigingen om de impact te voorspellen voordat je ze implementeert
  • Monitoren van prestaties om verbeteringen voor de lange termijn vast te houden

Of automatisering nu op je planning staat of niet, ProcessMind geeft je het overzicht om betere beslissingen te nemen over je bedrijfsvoering. En als automatisering wél de juiste stap is, heb je de data om een sterke businesscase te bouwen en de resultaten te verifiëren.

Benieuwd naar wat er echt in je processen gebeurt?


Gerelateerde artikelen:

Gerelateerde Blogposts

Ontvang expertinzichten over process mining en workflowoptimalisatie in je inbox
Disco vs. ProcessMind: beste process mining-platform 2025

Disco vs. ProcessMind: beste process mining-platform 2025

Vergelijk Disco en ProcessMind en vind het beste process mining platform voor 2025. Ontdek functies, prijzen en use cases.

Strategische Gids voor datagedreven Procesverbetering

Strategische Gids voor datagedreven Procesverbetering

Een praktische gids om met data processen te verbeteren en je organisatie te versterken.

SAP Signavio vs. ProcessMind: jouw beste keuze voor process mining in 2025

SAP Signavio vs. ProcessMind: jouw beste keuze voor process mining in 2025

Bekijk hoe ProcessMind en SAP Signavio scoren op process mining, modellering en simulatie. Vind de beste keuze voor jouw bedrijf in 2025.

UiPath vs ProcessMind: Beste process mining platform voor 2025

UiPath vs ProcessMind: Beste process mining platform voor 2025

Ontdek hoe ProcessMind en UiPath scoren op process mining, modelleren en simulatie. Kies het beste platform voor jouw bedrijf.

Daag jezelf uit en verbeter je processen in minder dan 30 dagen!

Direct toegang, geen creditcard, geen wachttijd. Ervaar hoe mapping, mining en simulatie samenwerken voor slimmere en snellere beslissingen.

Ontdek alle functies, krijg grondige inzichten en verbeter je processen vanaf dag één.

Start je gratis trial en ontdek de kracht van Process Intelligence – zie resultaat in minder dan 30 dagen!