Automatiseringskansen vinden met process mining

Wat je gaat leren

Deze gids legt uit hoe process mining en automatisering (RPA) zich tot elkaar verhouden, waar process mining echt helpt om automatiseringskansen te vinden en waarom je veel waarde mist als je process mining alleen ziet als een tool om automatiseringen te spotten.

De automatiseringshype en de realiteit

Als je zoekt naar “process mining en RPA”, vind je talloze pagina’s die beweren dat process mining het perfecte startpunt is voor je automatiseringstraject. Het verhaal klinkt logisch: gebruik process mining om je processen te ontdekken, vind de repetitieve taken en laat die over aan bots.

Het is een mooi verhaal, maar het is ook onvolledig en een beetje misleidend.

In de praktijk zijn de meest voor de hand liggende automatiseringskansen al lang bekend. De financiële afdeling weet dondersgoed dat ze factuurgegevens handmatig overtypen. Het supportteam weet dat ze steeds dezelfde type tickets routeren. Daar heb je geen volledige process mining-oplossing voor nodig.

Waar helpt process mining dan wel bij automatisering? En wat is de verdere toegevoegde waarde? Laten we daar eerlijk naar kijken.

Even opfrissen: RPA en process mining

Voordat we de diepte in gaan, is het goed om de basis helder te hebben.

Robotic Process Automation (RPA)

Softwarebots die menselijke handelingen in gebruikersinterfaces nabootsen: knoppen aanklikken, velden kopiëren, formulieren invullen en data verplaatsen tussen apps.

  • Wat het doet: Automatiseert repetitieve, regelgebaseerde taken op UI-niveau
  • Input: Een vooraf gedefinieerde set stappen en regels
  • Kracht: Werkt over verschillende systemen heen zonder diepe integratie
  • Beperking: Kan niet omgaan met onduidelijkheid of onvoorziene scenario’s
Process Mining

Gebruikt event log-data uit IT-systemen om de werkelijke workflow te reconstrueren. Het toont het echte proces, niet hoe men dénkt dat het loopt.

  • Wat het doet: Ontdekken, visualiseren, monitoren en analyseren van echte bedrijfsprocessen
  • Input: Event logs met case-ID’s, activiteiten en timestamps
  • Kracht: Toont het volledige plaatje, inclusief uitzonderingen en bottlenecks
  • Beperking: Vereist toegang tot gestructureerde event-data

Voor een uitgebreide introductie kun je onze gids over wat is process mining  bekijken.

Waar process mining wél helpt bij automatisering

Laten we eerlijk zijn: er zijn zeker scenario’s waarin process mining een grote meerwaarde heeft voor je automatiseringsplannen.

  • Verborgen herhaling blootleggen — Sommige patronen lopen over verschillende teams of systemen heen. Process mining kan laten zien dat dezelfde data op drie verschillende plekken wordt ingevoerd, of dat een specifieke overdracht altijd leidt tot handmatig herstelwerk. Dit zijn kansen die je vanuit één enkel team niet snel zou ontdekken.
  • De businesscase onderbouwen — Zelfs als je vermoedt dat een taak geautomatiseerd kan worden, geeft process mining je de harde cijfers: hoe vaak komt het voor, hoe lang duurt het en wat zijn de kosten per case. Zo maak je van een onderbuikgevoel een concrete ROI-berekening.
  • Automatisering valideren na livegang — Wat gebeurt er nadat de bot actief is? Met process mining kun je de geautomatiseerde processen continu volgen. Je ziet direct of de bot presteert zoals verwacht en of er ergens anders in de keten nieuwe knelpunten ontstaan.
  • Weten wat je NIET moet automatiseren — Soms laat process mining zien dat een taak die je wilde automatiseren te veel uitzonderingen heeft of te weinig voorkomt om de investering te rechtvaardigen. Weten waar je je budget níet aan moet uitgeven is minstens zo belangrijk.

Denk groter

Als je process mining alleen gebruikt om automatiseringstaken te vinden, gebruik je een Zwitsers zakmes als tandenstoker. Process mining biedt waarde in de hele levenscyclus: van ontdekking en compliance-checks tot monitoring en optimalisatie. Het zoeken naar automatiseringen is daar slechts een klein deel van.

Wees eerlijk: je hebt niet altijd process mining nodig voor automatisering

De ongemakkelijke waarheid die je op veel commerciële blogs niet leest: als je alleen een lijstje met taken wilt die je kunt automatiseren, is process mining waarschijnlijk overkill.

Process mining is een serieuze investering. Het vraagt om data-extractie, voorbereiding, draagvlak in de organisatie en de juiste expertise om de resultaten te interpreteren. Waarde halen uit deze technologie kost tijd en inzet.

Zijn je automatiseringsdoelen simpel en duidelijk? Dan geven een paar workshops met de teams die het werk uitvoeren je vaak al een uitstekende shortlist. Bewaar de investering in process mining voor het moment dat je klaar bent voor de volgende stap.

Gebruik process mining niet voor voor de hand liggende automatiseringen. Als het team van de crediteurenadministratie al weet dat ze dagelijks uren kwijt zijn aan het overtypen van e-mails naar het ERP-systeem, automatiseer dat dan gewoon. Je hebt geen event log-analyse nodig om te bevestigen wat iedereen al weet.

Process mining blinkt juist uit wanneer het complexer wordt: wanneer er veel procesvarianten zijn, onverwachte knelpunten opduiken, compliance-gaten ontstaan of wanneer je de volledige impact van een verandering wilt begrijpen.

Process mining kan veel meer dan alleen automatiseringstargets vinden

Dit is een essentieel punt dat vaak ondergesneeuwd raakt. Het ontdekken van automatiseringskansen is slechts een klein onderdeel van wat process mining te bieden heeft.

  • Continu je proces monitoren — Blijf monitoren na het minen. Verbeteren de doorlooptijden? Wordt het nieuwe beleid echt gevolgd? Process mining geeft je een actueel dashboard van de werkelijke workflow. Bekijk onze gids over continue procesmonitoring .
  • Conformance checking — Vergelijk hoe je proces werkelijk loopt met hoe het zou móeten lopen. Dit is cruciaal voor compliance en audits. Geen enkele bot gaat een proces redden dat in de basis niet deugt.
  • Root cause-analyse — Waarom is 30% van de bestellingen vertraagd? Met process mining kun je vertragingen koppelen aan specifieke leveranciers, regio’s of teams. Dit inzicht leidt vaak tot een beter procesontwerp in plaats van automatisering.
  • Procesverbetering en herontwerp — De grootste winst zit vaak in het aanpassen van het proces zelf. Process mining laat zien waar je kunt vereenvoudigen, stappen kunt schrappen en onnodige goedkeuringsslagen kunt verwijderen.
  • Processimulatie — Met ProcessMind  kun je wijzigingen modelleren en de impact ervan simuleren voordat je ze doorvoert. Dat is veel krachtiger dan blind de huidige situatie automatiseren.

Automatisering moet het laatste redmiddel zijn, niet de eerste reactie. Ontwerp het proces eerst opnieuw en automatiseer dan wat overblijft.

Fabels uit de wereld helpen

Er gaan nogal wat mythes rond over process mining en automatisering. Laten we die eens kritisch bekijken.

Fabel 1: “Process mining rolt er zo een automatiseringsplan uit”

Nee, dat is niet zo. Process mining laat zien hoe een proces loopt en waar inefficiënties en afwijkingen zitten. De interpretatie van die resultaten en de keuze wat je gaat automatiseren of herontwerpen, blijft mensenwerk. Elke aanbieder die een magische knop voor automatiseringskansen belooft, maakt het mooier dan het is.

Fabel 2: “Process mining is perfect om RPA-processen te analyseren”

Het klinkt logisch om reeds geautomatiseerde RPA-processen te analyseren, maar het is zelden zinvol. Bots doen exact wat ze geprogrammeerd zijn om te doen; daar zit geen mysterie in. Als een bot faalt, weet je dat vaak meteen omdat het script niet meer werkt. Process mining voegt vooral waarde toe bij het analyseren van de bredere context rondom de bot.

Fabel 3: “Je hebt process mining nodig voor elk automatiseringsproject”

Niet altijd. Voor eenvoudige, goed begrepen taken kun je direct aan de slag met het bouwen van een bot. Process mining is vooral waardevol bij complexe processen die over verschillende afdelingen lopen, waarbij niemand het volledige overzicht heeft.

Fabel 4: “Automatisering en process mining hebben dezelfde datatoegang nodig”

Dat klopt niet. RPA werkt op de interface en heeft vaak alleen schermtoegang nodig. Process mining heeft gestructureerde data nodig uit de backend van systemen. Dit vraagt om andere vaardigheden, andere toegangsrechten en vaak ook andere teams.

Als je zowel RPA als process mining wilt inzetten, vraagt dit om afstemming tussen verschillende werkwijzen: de focus op scripts (“Wat kunnen we automatiseren?”) versus de focus op inzicht (“Wat gebeurt er werkelijk?”).

Ontdek je echte proces. Start een gratis proefperiode van ProcessMind.

Leveranciers: all-in-one vs. best-of-breed

Sommige aanbieders bieden zowel RPA als process mining aan in één platform. UiPath begon bijvoorbeeld met RPA en voegde later process mining toe. Anderen, zoals Celonis, richten zich volledig op process mining en werken samen met automatiseringspartners. Beide benaderingen hebben hun voor- en nadelen.

All-in-one platforms
Voordelen:

  • Nauwe integratie tussen inzichten en automatiserings-workflows
  • Eén leverancier en één contract
  • Eenduidige gebruikersinterface

Nadelen:

  • Automatisering-bias: de tool stuurt je richting automatisering, ook als procesverbetering beter zou zijn
  • Vendor lock-in: overstappen betekent vaak alles opnieuw moeten doen
  • Vaak “goed genoeg” op beide vlakken, maar zelden de beste in beide categorieën

Best-of-breed aanpak
Voordelen:

  • Kies de beste tool voor elke specifieke taak
  • Flexibiliteit om onderdelen te vervangen als je behoeften veranderen
  • Geen vooringenomenheid richting één type oplossing

Nadelen:

  • Integratie kost meer moeite
  • Meerdere leveranciers om te managen

Zie voor een gedetailleerde vergelijking onze UiPath vs. ProcessMind-analyse .

Voor de meeste organisaties is flexibiliteit essentieel. Process mining en automatisering dienen verschillende doelen. Jezelf vastleggen aan één ecosysteem omdat het in het eerste jaar makkelijk is, kan een beperking worden wanneer je behoeften na een paar jaar verschuiven. ProcessMind  is ontworpen om met elke automatiseringsstack te werken, zodat je process intelligence nooit gebonden is aan een specifieke RPA-leverancier.

Een praktische aanpak: process mining en automatisering op de juiste manier

Als je process mining wilt gebruiken ter ondersteuning van je automatiseringsstrategie, volg dan deze praktische aanpak om de bekende valkuilen te vermijden.

1. Begrijp

Begin met het minen van je processen. Zoek naar bottlenecks, compliance-issues, herstelwerkzaamheden en onnodige overdrachten.

2. Eerst verbeteren

Vraag je bij elk probleem af: “Kunnen we dit oplossen door het proces aan te passen?” Stappen schrappen is goedkoper dan bots bouwen.

3. Dan pas automatiseren

Na de verbeteringen automatiseer je wat overblijft: de repetitieve, regelgebaseerde taken met een hoog volume. Zo automatiseer je een gezond proces.

4. Monitoren

Volg het gecombineerde proces: menselijke stappen, bots en overdrachten. Gebruik deze feedbackloop om problemen vroegtijdig te signaleren.

5. Itereren

Processen veranderen en nieuwe kansen dienen zich aan. Blijf minen, monitoren en optimaliseren.

Lees meer over stap 4 in onze gids over continue procesmonitoring .

Veelvoorkomende valkuil

Een kapot proces automatiseren zorgt er alleen maar voor dat het sneller fout gaat. Verbeter altijd eerst en automatiseer daarna pas. Succesvolle organisaties zien automatisering als één van de tools in hun gereedschapskist voor procesverbetering, niet als het einddoel op zich.

ProcessMind: je platform voor process intelligence

ProcessMind  is een modern, self-service platform voor process intelligence dat process mining, procesmodellering en simulatie combineert. Het helpt je bij het:

  • Ontdekken van hoe je processen werkelijk verlopen op basis van feitelijke data
  • Analyseren van bottlenecks en afwijkingen met interactieve dashboards
  • Ontwerpen van betere processen met BPMN 2.0-modelleringstools
  • Simuleren van wijzigingen om de impact te voorspellen voordat je ze implementeert
  • Monitoren van prestaties om verbeteringen voor de lange termijn vast te houden

Of automatisering nu op je planning staat of niet, ProcessMind geeft je het overzicht om betere beslissingen te nemen over je bedrijfsvoering. En als automatisering wél de juiste stap is, heb je de data om een sterke businesscase te bouwen en de resultaten te verifiëren.

Benieuwd naar wat er echt in je processen gebeurt?


Gerelateerde bronnen:

Gerelateerde Blogposts

Ontvang expertinzichten over process mining en workflowoptimalisatie in je inbox
Strategische Gids voor Data-Driven Procesverbetering

Strategische Gids voor Data-Driven Procesverbetering

Een praktische gids om met data processen te verbeteren en je organisatie te versterken.

Celonis alternatieven: waarom ProcessMind slimmer is

Celonis alternatieven: waarom ProcessMind slimmer is

Vergelijk Celonis process mining met ProcessMind voor 2025. Ontdek welke oplossing bij jouw organisatie past.

Disco vs. ProcessMind: Beste Process Mining Platform 2025

Disco vs. ProcessMind: Beste Process Mining Platform 2025

Vergelijk Disco en ProcessMind en vind het beste process mining platform voor 2025. Ontdek functies, prijzen en use cases.

SAP Signavio vs ProcessMind: Jouw beste keuze voor Process Mining in 2025

SAP Signavio vs ProcessMind: Jouw beste keuze voor Process Mining in 2025

Bekijk hoe ProcessMind en SAP Signavio scoren op process mining, modeling en simulatie. Vind de beste keuze voor jouw bedrijf in 2025.

Daag jezelf uit en verbeter je processen in minder dan 30 dagen!

Direct toegang, geen creditcard, geen wachttijd. Ervaar hoe mapping, mining en simulatie samenwerken voor slimmere en snellere beslissingen.

Ontdek alle functies, krijg grondige inzichten en verbeter je processen vanaf dag één.

Start je gratis trial en ontdek de kracht van Process Intelligence – zie resultaat in minder dan 30 dagen!